تدابیر ترکیه برای بی‌اعتبار کردن پرونده ضراب در آمریکا

اردوغان و تیم او نتوانستند آمریکا را به «یک راه حل دیپلماتیک» برای پروندهٔ جرایم مالی رضا ضراب و یک بانکدار ترکیه‌ای وادار کنند. اکنون اردوغان مدعی است که این پرونده توطئه‌ای از جانب جنبش گولن و آمریکا برای ضربه‌زدن به ترکیه است.

al-monitor .

آذر ۷, ۱۳۹۶

به موازات آن‌که افرادی در نقاط مختلف جهان منتظر بودند تا ببیند آیا محاکمهٔ رضا ضراب، تاجر طلای ایرانی-ترکیه‌ای، پس از بارها تعویق سرانجام امروز در نیویورک انجام می‌شود یا خیر، گمانه‌زنی‌ها نیز دربارهٔ همکاری ضراب با دادستان‌ها گسترش یافت. این اخبار به یقین تمامی آن دسته از مقام‌های ارشد ترک را که ممکن بود به دریافت رشوه و تسهیل پول‌شویی متهم شوند، نگران کرده است.

ضراب متهم است که که در قالب یک طرح برای کمک به دور زدن تحریم‌های اقتصادی آمریکا علیه ایران بین سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۵ صدها میلیون دلار از مسیر نهادهای آمریکایی پول‌شویی کرده است. او در مارس ۲۰۱۶ هنگام سفر به فلوریدا بازداشت شد. رجب طیب اردوغان، رئیس جمهوری ترکیه، شخصاً از دولت آمریکا خواست تا ضراب را آزاد کند؛ امری که پرسش‌ها دربارهٔ شرکت احتمالی اردوغان در طرح مذکور را ایجاد کرده است.

هنگامی که امروز انتخاب هیئت منصفه آغاز شد، قاضی اعلام کرد که ضراب این هفته محاکمه نخواهد شد و تنها متهم فعلی، یکی از مقام‌های یک بانک ترکیه خواهد بود.

دولت ترکیه که پشتیبانی یک دستگاه وسیع رسانه‌ای را با خود دارد، یک راه خیره‌کننده را برای منحرف‌کردن افکار عمومی دربارهٔ این پرونده یافته است. نخستین و مهم‌ترین دغدغهٔ مقام‌های ترک این است که خود را در فاصله‌ای مطمئن از هرگونه افشاگریِ ممکن، حفظ کنند. البته، محافظت از اردوغان و خانواده‌اش مهم‌ترین دغدغه است. دولت ترکیه، جنبش گولن را برای تمامی این موارد ملامت می‌کند؛ جنبشی که دولت ترکیه آن‌را یک سازمان تروریستی و عامل کودتای نافرجام سال ۲۰۱۶ می‌نامد. محاکمهٔ ضراب در آمریکا، در ترکیه تحت عنوان یک توطئهٔ اقتصادی و سیاسی علیه آنکارا نمایش داده شده است. در پناه افزایش حمایت ناشی از کودتای ۱۵ ژوئیه، دولت ترکیه تمامی انتقادها را متوجه جنبش گولن می‌کند.

ترک‌ها که اعتماد خود را به سیستم قضایی خودشان از دست داده‌اند، علاقه‌ای جدی به پروندهٔ ضراب و توجه بسیاری به پریت بهارارا -دادستان منطقهٔ جنوب نیویورک از سال ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۷- نشان دادند. در مارس ۲۰۱۶، دولت ترکیه زمینه را برای حملات امروز به اعضای دستگاه قضایی آمریکا مهیا کرده بود. برای مثال، اندکی پس از بازداشت ضراب، یک عکس از بهارارا منتشر شد که با دستکاری دیجیتال، اینطور از آن برداشت می‌شد که او با جنبش گولن مرتبط است.

در ماه جاری، دفتر دادستان استانبول اعلام کرد که دربارهٔ بهارارا و جانشین موقت او، جون کیم، تحقیق می‌کند و مدعی شد که منشاء اسناد علیه ضراب معلوم نیستند و قوانین بین‌المللی در این باره نقض شده‌اند.

اکنون که ضراب احتمالاً [با دادستان‌ها] به توافق قضایی رسیده و تنها متهم فعلی، محمد هاکان آتیلا، معاون پیشین هالک‌بانک است، چشمان ترک‌ها به این محاکمه دوخته شده است. آتیلا در ماه مارس بازداشت شد و هزینهٔ تیم وکلای او را هالک‌بانک تأمین می‌کند. زینو ارکان، یک روزنامه‌نگار مستقل که پرونده را دنبال می‌کند، گفته است که در مرحلهٔ پیشامحاکمه، قاضی به آتیلا هشدار داد که ممکن است در تضاد منافع با بانک قرار بگیرد و از او پرسید آیا اثر احتمالی پرداخت پول به وکلا از سوی هالک‌بانک را درک می‌کند؟ آتیلا گفت که با این مسئله مشکلی ندارد.

با این حال، علی‌رغم آن‌که آتیلا احتمالاً خواهان یک محاکمهٔ منصفانه و سریع است، وکلای مدافع او باعث به تأخیر افتادن روند محاکمه شدند: در محافل سیاسی آنکارا، توافقی وجود دارد که هر چه محاکمه بیشتر طول بکشد، برای اردوغان و اطرافیانش بهتر است.

احتمال دیگر آن است که آتیلا در حال کار روی توافق قضایی با مقام‌های ایالات متحده باشد.

دولت ترکیه از راه‌های پیچیده‌ای بهره می‌گیرد تا آب را گل‌آلود کند. همان‌طور که اشاره شد، سه روش را تا کنون می‌توان برشمرد: تحریف شواهد، حمله به اشخاص و انگیزه‌ٔ روزنامه‌نگاران یا دادستان‌ها، و جلوه‌دادن محاکمه تحت عنوان یک کودتا علیه اقتصاد ترکیه به طور مستقیم و علیه اردوغان به طور غیر مستقیم.

تحریف شواهد احتمالاً روشی مؤثر برای منحرف‌کردن افکار عمومی است. اخبار ترکیه بیشتر تصویری مبهم و سردرگم از روند محاکمه به دست می‌دهند. برای مثال، در مورد جلسهٔ پیشا محاکمه در ۲۱ نوامبر، رسانه‌ها بر گزارشی تمرکز کردند مبنی بر این‌که آتیلا بدون بلند کردن دست راستش سوگند خورد. این، تنها شرایط را در آنکارا غامض‌تر می‌کند زیرا فارغ از گرایش سیاسی، تنها اندکی می‌توانند دلیل محاکمه را دریابند. اغلب نمی‌توانند درک کنند که چرا آمریکا دخیل در ماجرا شده و چگونه به منافع آمریکا ضربه خورده است. اغلب از المانیتور می‌پرسند: «چرا آمریکا به مسئلهٔ فساد در ترکیه توجه نشان داده است.»

ابراهیم کالین، یکی از سخن‌گویان دفتر اردوغان، به رسانه‌های فرانسوی گفت که ترکیه باید با ایران تجارت کند زیرا از نظر انرژی به این کشور وابسته است. او پروندهٔ مذکور را یک «محاکمهٔ سیاسی» با هدف ضربه به اعتبار اردوغان خواند. کالین گفت که ارتباطی میان اردوغان و ضراب وجود ندارد. از همه مهم‌تر، کالین گفت آمریکا در تلاش است تا یک پرونده را که به گفتهٔ او از سوی گولنیست‌ها در سال ۲۰۱۴ در ترکیه مطرح شد، کپی‌برداری کند.

ضراب سال ۲۰۱۴ در جریان کاوش‌های مبارزه با فساد که بین روزهای ۱۷ تا ۲۵ دسامبر صورت گرفت، در ترکیه بازداشت شد. آن پرونده ارتباط مهمی با نقض تحریم‌های آمریکا از سوی ایران داشت. با این حال، ضراب آزاد شد و به عنوان یک چهرهٔ مشهور حامی اقتصاد ترکیه مطرح شد -تا زمانی که در مارس ۲۰۱۶ در فلوریدا بازداشت شد.

اکنون، عبدالرحمن دیلی‌پاک، نویسندهٔ روزنامهٔ هوادار دولت ینی آکیت، در شمارهٔ روز ۲۵ نوامبر نوشته است: «آیا [گولنیست‌ها] در تلاشند تا آن‌چه را در دادگاه‌های ترکیه بدان نرسیدند، اکنون از طریق دستگاه قضایی ایالات متحده به دست آورند؟»

روش دومِ مه‌آلود کردن فضا -حملهٔ شخصی به روزنامهنگاران و دادستان‌هایی چون کیم و بهارارا- بسیار فراتر رفته است. جم کوچوک، یکی از حامیان آشکار اردوغان، در برنامه‌ای تلویزیونی گفت: «اگر شما میهن‌پرست هستید، می‌بینید که این دادگاه علیه اردوغان و ملت ترکیه تشکیل شده است.» هم‌زمان، اخباری منتشر شدند که حاکی از بازداشت همسران افسرهای پلیس دخیل در بازرسی‌های سال ۲۰۱۴ بودند؛ بازداشت‌هایی که در ۱۷ نوامبر انجام شدند.

پرونده‌های فساد سال ۲۰۱۴ ناکام ماندند و جنبش گولن متهم به فراهم‌کردن شواهد جعلی شد. پس چرا مقام‌های ترک نگران آن هستند که ضراب ممکن است گناهکار شناخته شود؟ اگر اتهامهای ضراب در ترکیه نادرست تشخیص داده شدند، آیا نباید در آمریکا هم این اتهام‌ها رفع شوند؟ اگر نوار صدها و اسناد جعلی بودند، پس چرا دولت ترکیه نگران آن است که بداند منشاء آن‌ها کجاست؟

اما در مورد سومین روش، ترکیه امید دارد که روحیهٔ ملی‌گرایی را تحریک کند و محاکمه را یک حملهٔ اقتصادی بنامد. هم‌زمان با فرار سرمایه‌ها از ترکیه، لیر ترک ارزش خود را در بازارهای جهانی در برابر دلار آمریکا به شدت از دست داد. این امر موقعیتی را فراهم کرد که به جای زیر سئوال‌ بردن خویشاوندسالاری، فساد مالی و پارتی‌بازی در ترکیه، غرب ملامت شود. پروندهٔ ضراب واهمه‌ای را دربارهٔ تحریم‌های احتمالی علیه بانک‌های ترکیه فراهم کرده است. سیستم بانکی ترکیه به دلیل درصد بالایی که به سرمایه‌گذاران می‌پردازد، پول خارجی فراوانی را به خود جذب کرده است. رسانه‌های حامی حزب عدالت و توسعه، می‌گویند که شرایط فعلی «کودتای اقتصادی به رهبری آمریکا» علیه ترکیه از طریق پروندهٔ ضراب است.

یکی از دیوان‌سالاران ارشد با شرط محرمانه‌ماندن نامش به المانیتور گفت: «این پرونده، شکاف میان حلقهٔ نزدیکان اردوغان را با اعضای ارشد حزب عدالت و توسعه، عمیق‌تر کرد. ما نگرانیم که دستگاه‌های کشور برای پیدا کردن یک راه‌حل دیپلماتیک در تماس مستقیم با ایالات متحده، دور زده شده باشند بدون این‌که دیپلمات‌ها را در این امر دخالت داده شوند. اکنون که ما قطعاً می‌دانیم بازگشت ضراب ممکن نیست، انتظار می‌رود که تمام دستگاه‌های کشور پشت اردوغان جمع شوند. با این حال، تردیدهای جدی وجود دارند: چرا ضراب این‌قدر مهم است؟ افراد زیادی نیستند که بتوانند به این پرسش پاسخ دهند.»

این مقام ارشد همچنین گفت که پروندهٔ ضراب رابطه با آمریکا و سایر کشورها را تخریب میکند. او اشاره کرد: «روابط ما با عربستان سعودی نیز در شرایط بدی قرار دارد.» این فکر که پول‌شویی در ترکیه به ایران و حزب‌الله کمک کرده است، عربستان سعودی و اسرائیل را خشمگین می‌کند.

در واقع، این مسئله می‌تواند به خوبی توضیح دهد که چرا اردوغان برای نخستین بار طی ۱۵ سال گذشته از عربستان سعودی انتقاد کرده است. ترکیه هزینهٔ سنگینی را بابت پروندهٔ ضراب می‌پردازد و ترک‌ها حق دارند دلیل آن را بدانند. 

Recommended Articles

قطعه گم‌شده ترامپ در طرح پوتین برای سوریه
مرور اخبار هفته | دونالد ترامپ | خرداد ۱۳, ۱۳۹۷
افزایش اهمیت پوتین به عنوان «بهترین» میانجی بین ایران و اسرائیل
مرور اخبار هفته | | اردیبهشت ۲۳, ۱۳۹۷
تحریم‌های جدید آمریکا علیه ایران و آثار منفی آن بر ترکیه
فهیم تاشتکین | Turkish economy | اردیبهشت ۲۱, ۱۳۹۷
پس از حملات موشکی، ترامپ استراتژی خروج از سوریه را از سر می‌گیرد
مرور اخبار هفته | دونالد ترامپ | فروردین ۲۶, ۱۳۹۷
پوتین، اردوغان و روحانی حلقه اعتمادشان در سوریه را گسترش می‌دهند
مرور اخبار هفته | Defense/Security cooperation | فروردین ۱۹, ۱۳۹۷

Recent Podcasts

Featured Video