علیرغم اختلافات، روسیه و ترکیه به همکاری نزدیک در سوریه ادامه می‌دهند

ترکیه برای احداث راکتورهای هسته‌ای غیرنظامی به روسیه وابسته است.

al-monitor .

موضوعات

bashar al-assad, recep tayyip erdogan, ypg, nuclear power, turkish-russian relations, manbij, afrin, turkish military

فروردین ۴, ۱۳۹۷

پس از شکست دادن و عقب راندن یگان‌های مدافع خلق در عفرین تمامی نگاه‌ها به رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه است.

به نوشته چنگیز جاندار، "کارشناسان، ناظران و حتی مقامات ائتلاف بین المللی ضد دولت اسلامی فکر می‌کردند که رزمندگان کرد سوری مقاومت بیشتری برای دفاع از سرزمین‌شان در مقابل پیروزی ترکیه از خود نشان دهند و در نتیجه ترکیه هزینه بیشتری برای کسب این پیروزی بپردازد. ...پس از تصمیم یگان‌های مدافع خلق برای واگذاری مرکز شهر عفرین به نیروهای ارتش آزاد سوریه که تحت رهبری ترکیه بودند بدون ورود به جنگ شهری، بسیاری اکنون بر این باورند که مداخله نظامی ترکیه در عفرین پیش درآمدی خواهد بود برای حمله گسترده‌تر این کشور به شهرهایی که تحت کنترل نیروهای کرد سوریه هستند."

جاندار در ادامه می‌گوید، "عملیات شاخه زیتون ترکیه، که روز بیستم ژانویه آغاز شده بود پس از ۵۸ روز و با برافراشتن پرچم ترکیه در مرکز شهر عفرین به پایان رسید. همزمان واحدهای ارتش آزاد سوریه به رهبری ترکیه که شامل گروه‌های سلفی جهادی نیز می‌شوند مشغول چپاول کردن شهر نیز بودند. تصاویری که از شهر منتشر شد یادآور غنیمت گرفتن‌های جنگی قرون وسطایی بود."

به نوشته آیلا ژان یاکلی، "روزنامه حریت به نقل از منابع امنیتی گزارش می‌دهد که نیروهای ترکیه در شهر عفرین انبارهای بزرگی از اسلحه پیدا کرده‌اند که روسیه و ایالات متحده در اختیار نیروهای کرد قرار داده بود. این منابع این انبارها را نشانه این دانسته‌اند که یگان‌های مدافع خلق ابتدا قصد ماندن در شهر و مقاومت کردن داشتند. اما به اعتقاد بسیاری در آنکارا پس از اینکه فرماندهان آمریکایی در چهاردهم مارس به این نتیجه رسیدند که نیروی ترکیه برای تسخیر شهر مصمم هستند، یگان‌های مدافع خلق را متقاعد کردند که به شهر منبیج بازگردند و مبارزه علیه دولت اسلامی را از سر بگیرند و در نتیجه رزمندگان کرد، مستتر در کاروان‌های غیرنظامی عفرین را به مقصد تل رفعت و حلب ترک کردند."

به نوشته جاندار، "اکنون دو سوال هنوز مطرح است: معنای سیاسی پیروزی نظامی ترکیه چیست و نیروهای ترکیه تا چه زمانی در عفرین باقی می‌مانند؟ بهترین مثال برای یافتن پاسخ به این دو پرسش منطقه سپر فرات است که در ماه مارس ۲۰۱۷ به کنترل نیروهای ترکیه و ارتش آزاد سوریه در آمد. از آن زمان تاکنون، کنترل ترکیه بر این منطقه هر روز بیشتر شده‌است. جرابلس، الباب و اعزاز تحت حاکمیت افراد تعیین شده توسط آنکارا هستند. ترکیه حدود ۱۴۰۰۰۰ سوری را در این منطقه اسکان مجدد داده‌است و احتمالا عفرین نیز شاهد روند مشابهی خواهد بود. ...با این وجود، بر خلاف منطقه سپر فرات، عفرین کمتر همگن است. اکثریت ساکنینش کرد هستند. به گفته فابریس بانالش، یکی از کارشناسان مشهور مسائل سوریه حدود ۹۰ درصد مردم عفرین کرد هستند."

تیره شدن روابط بین ترکیه و ایالات متحده بر کسی پوشیده نیست. یاکلی سخنان اردوغان در سخنرانی‌اش در مجمع عمومی سازمان ملل را نقل قول می‌کند، "می‌گویید شریک استراتژیک ما هستید و بعد می‌روید و با تروریست‌ها همکاری می‌کنید. حقیقت اکنون روشن شده‌است. اگر قرار است شرکای استراتژیک باشیم باید به ما احترام بگذارید و همگام با ما حرکت کنید. شما تلاش کردید ما را فریب دهید. ...گفتید برای پاک کردن منطقه از دولت اسلامی با تروریست‌ها همکاری می‌کنید و وقتی ما گفتیم این کار را باید با هم انجام دهیم حرف ما را باور نکردید. اکنون می‌بینید که چگونه سربازهای ما و نیروهای ارتش آزادی سوریه این مسئله را حل می‌کنند."

به گفته رسانه‌های ترکیه در صورتیکه ایالات متحده عملیات یگان‌های مدافع خلق در منبیج را متوقف نکند، ترکیه ممکن است حمله به منبیج را در دستور کار خود قرار دهد. چنین حمله‌ای نیروهای ترکیه را تا نزدیکی نیروهای آمریکایی و نیروهای وابسته بهشان پیش می‌آورد.

در حالیکه روابط بین ترکیه و ایالات متحده بحرانی است، روابط ترکیه و روسیه در حال بهبود است. دو کشور متعهد هستند که با مذاکرات در سطوح بالا و مستمر اختلافات بین‌شان را حل کنند. سخنانی که اردوغان در واشنگتن بیان کرد سرشار از تهدیدها و توهین‌هایی بود که در موضعگیری‌های او در مورد روسیه به چشم نمی‌خورند.

همانطور که ماه گذشته در این ستون نوشتیم، روند صلح آستانه که توسط روسیه، ایران و ترکیه طرح ریزی شده - علیرغم همه مشکلاتش - جای مذاکرات صلح ژنو را به عنوان راه حلی دیپلماتیک واقعی براس حل مسئله سوریه گرفته است. روز ۱۶ مارس، وزرای امور خارجه سه کشور دوباره در آستانه دیدار کردند، بیانیه مشترکی منتشر کردند و شروع به فراهم کردن مقدمات یک نشست سه گانه دیگر که قرار است چهارم آوریل در ترکیه برگزار شود کردند.

به نوشته آنتون مارداسوف، "علیرغم تلاش‌های صورت گرفته در مذاکرات آستانه و سوچی که به قصد احیای مذاکرات تحت نظارت سازمان ملل در ژنو انجام شده بودند، وضعیت سوریه برای همگان این نکته را روشن کرده که گفتگوهای ژنو به بن بست رسیده‌اند و نیاز به بازسازی دارند. رژیم سوریه با پشتیبانی گروه‌های تحت حمایت ایران به مذاکرات به عنوان ابزاری برای ایجاد تفرقه و تضعیف اپوزیسیون نگاه می‌کند. ترکیه که کنترل عفرین را به دست گرفته چشم به منبیج دارد مایل به پیشبرد این روند دارد."

مارداسوف برخی از اختلافات طرف‌های درگیر در مذاکرات آستانه را شرح می‌دهد. به گفته او، "وزارت دفاع روسیه پایان جنگ در شهر دوما در منطقه غوطه شرقی در سوریه را اعلام کرده‌است. این شهر توسط گروه ائتلافی اسلام‌گرای سلفی جیش الاسلام کنترل می‌شود. به نوشته روزنامه الشرق الاوسط، پس از اعمال فشار و اجبار به جابجایی گروه‌های کوچک هیئته التحریرالشام، مسکو به دنبال تثبیت وضعیت در این منطقه بود ولی دمشق و تهران اصرار داشتند تمامی گروه‌های اپوزیسیون در این منطقه کاهش تنش از بین بروند. در هر صورت، راندن جیش الاسلام از غوطه شرقی به ادلب تقریبا غیر ممکن به نظر می‌رسد. این گروه تنها در ناحیه جنوب غرب این منطقه کاهش تنش حضور دارد. منطقه‌ای که ایالات متحده، روسیه و اردن در مورد آن به توافق رسیده بودند. معنی آن این است که هر اقدامی تنها با کسب رضایت آمریکا ممکن است. مسکو موضع سختی در برابر گروه‌های اپوزیسیون سوریه گرفته‌است. موضع این کشور بین التیماتوم دادن به این گروه‌ها و مذاکره کردن با آنها در قاهره و ژنو نوسان می‌کند. با این وجود آسان‌ترین گزینه - حمایت از بشار اسد بدون هیچگونه عقب نشینی - را به سختی می‌توان راه حلی پایدار برای روسیه دانست."

مارداسوف در ادامه می‌نویسد در حالیکه اردوغان اقدام بعدی‌اش را می‌سنجد سرسختانه به دنبال اعمال دیپلماسی برای ایفای نقش ترکیه در روند آستانه است. به نوشته او، "پس از پایان عملیات در عفرین و ایجاد پایگاه‌های کنترل و نظارت و استقرار واحدهای نظامی در ادلب، آنکارا ممکن است تمرکزش ار از اعمال نقش به عنوان «یکی از سه طرف آستانه» به سمت نبرد با حزب کارگران کردستان در عراق معطوف کند. همچنین ترکیه تمایل خواهد داشت در مورد مناطقی که در دست نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF) هستند با ایالات متحده مذاکره کند. نیروهای دموکراتیک سوریه گروهی متشکل از کردها و اعراب سوری است که توسط ایالات متحده در نبرد با دولت اسلامی حمایت می‌شود. علاوه بر این گفتگوی بین این دو کشور برای اعمال فشار بر یگان‌های مدافع خلق برای عقب نشینی از منبیج هم اکنون در جریان است. در چنین شرایطی روسیه و ایران تمایل خواهند داشت آنکارا را تشویق به ماندن در چارچوب سه گانه آستانه بکنند. آنها برای این کار این گزینه را پیش روی ترکیه قرار خواهند داد که مشکلش با کردها در سوریه را مطابق میل خودش حل کند. از سوی دیگر، ایالات متحده تمایل دارد در مورد مناطق حوالی رود فرات با ترکیه به توافق برسد. ایالات متحده و بسیاری از کشورهای خلیج این منطقه را پایگاهی برای مقابله با نفوذ ایران می‌دانند."

به گزارش یکاترینا چولکوفسکایا، در حالیکه ترکیه و روسیه درحال حل اختلافات در سوریه هستند، همکاری‌های اقتصادی‌شان را نیز تعمیق می‌کنند. در صدر لیست این همکاری‌های اقتصادی، تمایل ترکیه برای خرید سیستم موشکی اس-۴۰۰ از روسیه است که موجب نگرانی واشنگتن شده‌است. به نوشته او، "یک نیروگاه هسته‌ای ساخت روسیه در آق قویو در استان مرسین ترکیه و ایجاد خط گازی مستقیم بین ترکیه و روسیه از راه دریای سیاه" دیگر همکاری‌های اقتصادی بین دو کشور است. "این اولین نیروگاه اتمی ترکیه خواهد بود. هر دو پروژه با تاخیر مواجه شده‌اند. ...مسکو تمایل زیادی به همکاری‌های نظامی و تکنولوژیک با آنکارا دارد."

به نوشته متین گورجان نیروگاه هسته‌ای آق قویو، "بزرگترین پروژه مشترک بین دو کشور خواهد بود و نمادی از روابط استراتژیک بین ترکیه و روسیه. ظرفیت تولید برق این نیروگاه ۴۸۰۰ مگاوات خواهد بود و هزینه ایجاد آن بالغ بر ۲۰ میلیارد دلار است. مقامات ترکیه همچنان می‌گویند طبق برنامه آق قویو در سال ۲۰۲۳ - در صدمین سالگرد تاسیس جمهوری ترکیه - بهره برداری خواهد شد. با این وجود بعید به نظر میرسد تا آن زمان این نیروگاه آماده شود. ...برای راه اندازی این نیروگاه ترکیه وابستگی زیادی به روسیه دارد چرا که روسیه باید کارکنان این نیروگاه را آموزش دهد و سوخت آن را تامین کند. بنابراین با وجود اینکه روابط بین روسیه و ترکیه ممکن است ائتلافی واقعی به نظر نرسد، بدون شک این دو کشور شرکای نزدیکی خواهند شد. این امر مزایای ژئوپولتیک زیادی برای مسکو خواهد داشت."

Continue reading this article by registering at no cost and get unlimited access to:
  • Al-Monitor Archives
  • The Week in Review
  • Exclusive Events
  • Invitation-only Briefings

Recommended Articles

سکوت ایران در مورد حمایت از ترکیه در حمله به حزب کارگران کردستان در عراق
مرور اخبار هفته | Defense/Security cooperation | خرداد ۲۷, ۱۳۹۷
سیاست صبر و نظاره مسکو در مورد توافق ترکیه و آمریکا در منبج
ماکسیم سوچكوف | | خرداد ۲۲, ۱۳۹۷
قطعه گم‌شده ترامپ در طرح پوتین برای سوریه
مرور اخبار هفته | دونالد ترامپ | خرداد ۱۳, ۱۳۹۷
تدابیر مسکو برای کاهش تنش میان ایران و اسرائیل
ماکسیم سوچكوف | | خرداد ۱۱, ۱۳۹۷
منظور پوتین از خروج «نیروهای مسلح خارجی» از سوریه چه بود؟
مرور اخبار هفته | غزه | اردیبهشت ۳۰, ۱۳۹۷

Recent Podcasts

Featured Video