Ezidilerin 2018 dileği: Kadınlarımız geri dönsün

Mezopotamya’nın dağılan tespih taneleri Ezidiler, bu yıl Cejna Ezi’yi de, yeni yılı da Türkiye’deki AFAD kampında kutladı.

al-monitor .

Oca 16, 2018

Mezopotamya’nın dağılan tespih taneleri Ezidilerin 2018 için tek bir dilekleri var: Kadınlarımız ve çocuklarımız IŞİD’in elinden kurtarılsın.

Orta Doğu’daki pek çok farklı kültürden biri de Ezidilik. Mezopotamya kökenli bir inanç olan Ezidilik, yüzlerce yıllık bir geçmişe ve çok derin bir mitolojiye sahip. Kürt kimliği ile iç içe geçmiş Ezidilik’in en çok bilinen inancı, Ezidi Çemberi'dir. Ezidi Çemberi bir Ezidi'nin etrafına çember çizildiğinde Ezidi'nin o çemberin dışına çıkamaması, o çemberin içine hapsolması anlamına gelir. Tarihten gelen bu çember imgesi Ezidilerin günümüzdeki zor günlerine uygun.

Orta Doğu'nun bu kadim halkının tarihi aynı zamanda baskı ve trajediyle örülmüş. Mezopotamya’nın dağılan tespih taneleri olarak adlandırılan Ezidiler, tarihte 74 kez soykırıma uğradı. 2014 yılında IŞİD'in Şengal’i ele geçirmesinin ardından ana vatanları Şengal’den tamamen koparılma noktasına geldiler. Ezidilerin “74. Ferman” dediği ve soykırımı olarak gördüğü bu saldırının ardından Şengal’deki Ezidiler Rojava, Türkiye ve Avrupa’nın çeşitli ülkelerine göç ettiler.

Ezidilerin en büyük bayramı aralık ayında kutladıkları Cejna Ezi. Ezi tanrının bin bir adından yalnızca biri. Bu bayram Ezidilerin tanrıyla ilişkilerinin bayramı. Buna göre aralık ayında üç hafta boyunca oruç tutarlar. Birinci haftanın üç günü güneş için, ikinci haftanın üç günü akrabalar için ve üçüncü haftanın üç günü tanrı için güneşin doğuşundan batışına kadar hiçbir şey yemezler. Orucun son haftası cuma günü ise büyük sofralar kurulur, akrabalarla bir araya gelinir ve doğa ile ahenk içinde Ezi Bayramı kutlanır.

Türkiye’ye göç eden bine yakın Ezidi Mardin’in Midyat ilçesindeki AFAD kampında tutuluyor. Geçtiğimiz aralıkta da, üç gün güneş, üç gün akrabalar ve üç gün tanrı için güneşin doğumundan batışına kadar yemek yemeyerek oruçlarını tuttular. Orucun son günü olan Ezi Bayramı için de bir aradaydılar – ancak dışarıdan gelen konukları onlara katılamadı.

Türkiye’nin Ezidi milletvekillerinden HDP’li Ali Atalan beraberindeki Ezidi heyetle birlikte AFAD kampında tutulan dindaşlarının yanına gitti. Ama AFAD kutsal bayramları Cejna Ezi için içerideki ve dışarıdaki Ezidilerin buluşmasına izin vermedi. Onlar da kampın etrafındaki tel örgüler arkasından ellerini tutup bayramlarını kutladılar.

Ali Atalan kampa girmesine izin verilmemesine yönelik olarak hiçbir gerekçe gösterilmediğini söylüyor. Al-Monitor’a konuşan Atalan şöyle diyor: “Bir milletvekili her yere girebilir, gidebilir. Ama AFAD kampına giremiyor. Burada keyfi bir yasak söz konusu.”

Bayramlaşmanın “çok buruk” geçtiğini anlatan Atalan şöyle devam ediyor: “Ezidilerin diğer dinlerden çok farklı bir özelliği var. O da toprağa ve doğaya bağlılıkları. Toprak ve doğayla ahenk içinde bayramlarını kutlarlar, aileler bir araya gelir, yöresel giysiler giyilir ve oyunlar oynanır. O kamplarda Ezidilerin bunu yapabilmesi mümkün değil. (...) Ezidiler bir soykırımdan geçirildiler. Çok hassaslar. Onların bu durumu dikkate alınarak kutsal bayramlarını konuklarıyla birlikte geçirmelerine izin vermelilerdi.”

Atalan Ezidi dindaşlarıyla bayramını kutlayamayınca Mardin Midyat’taki köyüne döndüğünü anlatıyor. “Bacine” yani güven isimli bu Ezidi köyünde sadece Atalan’ın 79 yaşındaki babası Abuzet Atalan ve 77 yaşındaki annesi Zero Atalan yaşıyor.

Annesinin bayramda IŞİD’in elindeki kadınların ve çocukların bırakılmasını dilediğini anlatan Atalan kendi dileğini ise şöyle anlatıyor: “Ezidilerin Şengal ve çevresinde özerk bir sistem içinde, kendilerini idare edebilecek, savunabilecek, kendi iktisadi sistemini oluşturabilecek bir yapıya kavuşmalarını istiyorum. Böyle bir imkan vardır. Bu Ezidiliğin rönesansı ve yeniden doğuşu olacaktır. Aynı zamanda IŞİD’in soykırımına karşı en temel ve en belirleyici cevap da budur. Temennim, Ezidiliğin bu coğrafyadan silinmemesidir.”

Topraklarında bini aşkın Ezidiye ev sahipliği yapan Mardin ve Batman illerinde de Ezidi vatandaşları bulunan Türkiye’de siyasi iktidar Ezi Bayramı için bir kutlama mesajı yayımlamadı. Ancak bu yok sayma politikasına karşın HDP’nin meclise taşıdığı iki Ezidi milletvekilinden biri olan Feleknas Uca Genel Kurul’da Ezi Bayramı’nı kutlamayı ihmal etmedi. “Ezi Bayramı’nın hala IŞİD’in elinde bulunan kadın ve çocukların bir an önce özgürlüğüne kavuşmalarına vesile olmasını temenni ediyorum.” diyen Uca Ezidi halkının kendi topraklarında özgür bir gelecek kurma umudunu da Ezidi dilinde okuduğu bir dua ile dile getirdi: “Hatın huzuruna geldim/Güzellik ve mutluluğu gördüm/Her şeyin başı birlik ve beraberliktir.”

Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun
  • Arşivlenmiş makaleler
  • Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin
  • Özel etkinlikler
  • Sadece davet brifingi

Recommended Articles

Akar’ı Irak’tan umutla döndüren nedir?
Fehim Taştekin | Kürtler ve Kürdistan | Oca 25, 2021
Kutuplaşmanın yeni öznesi: SMA’lı çocuklar
Menekse Tokyay | sağlık ve Tıp | Oca 11, 2021
Irak-Türkiye ilişkilerinde ‘Kürt açmazı’ büyüyor
Fehim Taştekin | türk-kürt çatışması | Ara 23, 2020
Rusya Suriyeli Kürtleri Karabağ’da savaştırır mı?
Kirill Semenov | Kürtler ve Kürdistan | Eki 14, 2020
Suriye’deki Kürt meselesi: Rusya’nın çift kulvarlı yaklaşımı
Anton Mardasov | Kürtler ve Kürdistan | Eki 9, 2020

Recent Podcasts

Featured Video

More from  Türkiye'nin Nabzı

al-monitor
Merkez Bankası rezervinin kaynağı 45 milyar dolarlık borç
Mustafa Sönmez | | Şub 25, 2021
al-monitor
Dış borç ve cari açık için 200 milyar dolar aranıyor
Mustafa Sönmez | Türkiye ekonomisi | Şub 19, 2021
al-monitor
Gare’den sonra sıradaki hedef Şengal mi?
Fehim Taştekin | | Şub 17, 2021
al-monitor
Türkiye’de halk darbeler için ABD’yi suçluyor
Ayla Ganioglu | | Şub 18, 2021