Mısırlı gazeteciler “eğitim” için askeri akademiye gönderiliyor

Mısır’da gazete ve haber sitelerinin üst düzey editörlerine Nasır Askeri Akademisi’nde zorunlu milli güvenlik eğitimi getirilmesi basın dünyasında tepkiyle karşılandı. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.

al-monitor Kahire’de Gazeteciler Sendikası önünde toplanan basın mensupları, 19 Kasım 2016 Photo by MOHAMED EL-SHAHED/AFP/Getty Images.

Mar 1, 2018

KAHİRE — Mısır’da Medya Üst Düzenleme Kurulu ile Nasır Askeri Akademisi arasında imzalanan protokolle gazete ve İnternet sitelerinin genel yayın yönetmelerine medya ve milli güvenlik alanında zorunlu eğitim getirildi. Eğitimleri akademide çalışan emekli generaller verecek. Medya Üst Düzenleme Kurulu Başkanı Mekrem Muhammed Ahmed’in 7 Şubat’ta duyurduğu eğitimler basın dünyasında tartışmalara yol açtı.

Bundan bir hafta önce 31 Ocak’ta Zohr gaz sahasının açılışında konuşan Cumhurbaşkanı Abdül Fettah El Sisi medyaya çıkışmış, doğruluğu kesin olmayan haberlerin verilmemesini istemişti.

Nasır Askeri Akademisi, rütbeli subayların kapasitesini geliştirmek ve onları daha üst makamlara hazırlamak amacıyla 1965’te cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulmuş ve aynı yıl dönemin Cumhurbaşkanı Cemal Abdül Nasır tarafından açılmıştı

Al-Monitor’a konuşan Medya Üst Düzenleme Kurulu üyesi Hatem Zekeriya, eğitimlerin bir amacının editörlerin milli güvenliğe zarar verecek haber ve yorumları önceden ayırt edebilmesini sağlamak olduğunu söyledi. Akademiyle yapılan iş birliği protokolünün kurul tarafından 27 Aralık’ta onaylandığını belirten Zekeriya, akademinin çeşitli kamu personeline eğitim verdiğini vurguladı.

Al-Monitor, kasım ayında hâkimlerin askeri akademide strateji ve milli güvenlik eğitimlerine katıldığını aktarmıştı. Yüksek Öğrenim Bakanlığı da 29 Aralık’ta üniversite öğrencileri ile öğretim görevlilerinin akademide eğitim almasını öngören bir protokol imzalamıştı.

Eğitimlerin aylık olarak kurulun eğitim merkezinde yapılacağını belirten Zekeriya “Eğitimlerin masrafını kurul karşılıyor. Başlangıç tarihleri henüz belirlenmiş değil.” dedi.

Al-Monitor’a konuşan Gazeteciler Sendikası eski başkanı Yahya Kalaş, polisin mayıs 2016’da sendika merkezine düzenlediği baskını hatırlatarak eğitimlerin basını kontrol altına almaya yönelik yeni bir uygulama olduğunu söyledi. Baskın sırasında sendikanın başında bulunan Kalaş, kasım 2016’da iki sendika üyesiyle beraber hapis cezasına çarptırılmıştı. Bir ay sonra da basının işleyişini düzenleyen yeni bir kanun kabul edilmiş ve hükümetin basın üzerindeki kontrolü artırılmıştı. Kalaş bu uygulamalarla birlikte basın özgürlüğünde büyük bir gerileme yaşandığını vurguladı.

Sisi'nin talimatıyla nisan 2016’da kurulan Medya Üst Düzenleme Kurulu, yayın politikalarının şekillenmesinde etkili oluyor. Kurul profesyonellik dışı veya ahlaka aykırı gördüğü yayınlar için kanallara yaptırımlar uyguluyor. Bu kapsamda rejimi eleştiren yayınlar dâhil bir dizi televizyon programı ve reklama yasak kondu. Bunlardan biri, yolsuzluk iddiaları nedeniyle devlet yetkililerini eleştiren “Sah an-Nom” programıydı.

Kalaş, geçmişte asker eliyle verilen eğitimlerin savunma editörleriyle sınırlı olduğunu, bunun makul bir uygulama olduğunu çünkü editörlere “yaptıkların işin doğasını anlamaya” yardım ettiğini söyledi. Diğer gazetecilerin de milli güvenlik eğitimlerine tabi tutulmasının “medyaya yönelik görülmemiş bir adım” olduğunu söyleyen Kalaş şöyle devam etti: “Medya üzerindeki sıkı kontrolüyle bilinen Nasır bile böyle bir uygulamaya başvurmamış ve farklı görüşlere açık olmuştu. İşler bugün epey değişmiş durumda.”

Sisi, iktidara geldiği 2014’ten bu yana gazetecileri ve medyadaki isimleri kendisine destek vermemekle, baş etmeye çalıştığı zorlukların boyutunu anlamamakla suçluyor.

Rose El Yusuf sitesinin Genel Yayın Yönetmeni Eymen Abdülmecid, devletin terörle mücadele ettiği bir dönemde gazetecilerin de bu eğitimlerde milli güvenlik kavramları hakkında bilgileneceğini düşünüyor. Al-Monitor’a konuşan Abdülmecid, eğitimler sayesinde terörle mücadele haberlerinin Mısır’ın milli güvenliğini koruyacak şekilde verileceğini ve teröristlerin haberleri kendi çıkarları doğrultusunda kullanmasının engelleneceğine inanıyor.

Nasır Askeri Akademi’nde genel yayın yönetmenleri için yıllardır bilgilendirme toplantıları yapılmadığını belirten Abdülmecid, zorunlu eğitimlerden farklı olan bilgilendirme toplantılarından birine katıldığını; askeri kavramlar, uluslararası anlaşmalar, milli güvenliğin boyutları ve terör riskleri gibi konuların işlendiği toplantıyı yararlı bulduğunu söyledi.

Daha önce haftalık El Arabi gazetesinin genel yayın yönetmenliğini yapmış olan El Şuruk gazetesi yazarı Abdullah El Senavi ise Al-Monitor’a yaptığı değerlendirmede gazetecilerin milli güvenliğin çeşitli boyutlarını bilmesi gerektiğini söyledi ancak şu çekincesini dile getirdi: “Endişem o ki eğitimlerde gazetecilere milli güvenlikle kritik bağlantısı olan konulardan uzak durması aşılanacak ve bu da basın özgürlüğünü görünür biçimde etkileyecek ve basın özgürlüğüne zarar verecek.”

Siyaset sosyolojisi uzmanı Ammar Ali Hasan’a göre Nasır Askeri Akademisi’nde Sisi’nin iktidara gelişinden sonra düzenlenen programlar orduya imajını düzeltme ve destek kazanma bakımından katkıda bulundu. Bu programlara Mısır’ın çeşitli illerindeki üniversiteler ve gençlik merkezleri dâhil pek çok kamu kurumu katılıyor.

Al-Monitor’un sorularını yanıtlayan Hasan’a göre Sisi iktidarı ele almadan önce de medyayı kontrol etme çabasındaydı. Bu çabalar, mayıs 2017’de istihbarat birimlerinin bazı şirketler üzerinden kimi medya kuruluşlarını satın alması ve 21 İnternet sitesine erişimi engellemesiyle iyice su yüzüne çıktı.

Paris merkezli Sınır Tanımayan Gazeteciler örgütü, geçtiğimiz eylülde “Mısır’da medya kuruluşlarının hükümet ve istihbarat birimleriyle bağlantılı iş adamları tarafından satın alınmasından endişe duyduğunu” söylemiş ve 2017 Dünya Basın Özgürlüğü Endeksi’nde Mısır’ı 180 ülke arasında 161’inci sırada göstermişti.

Hasan ayrıca 2017’de bir dizi gazete ve basın örgütünün başına rejim yanlısı yöneticilerin getirildiğine dikkat çekti. Buna örnek olarak rejime yakınlığıyla bilinen Abdül Muhsin Selame’nin El Ahram gazetesi ile sendikanın başına getirilmesini, ayrıca Sisi tarafından belirlenen kişilerin basın konseylerine başkan olmasını gösterdi. Hasan’a göre bu görevlendirmelerle medya üzerindeki hükümet kontrolü iyice sıkılaşırken söz konusu kuruluşların resmi politikaları takip etmesi sağlanıyor ve muhalif gazetecilerin önü kesiliyor.

Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun
  • Arşivlenmiş makaleler
  • Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin
  • Özel etkinlikler
  • Sadece davet brifingi

Recommended Articles

Rusya Suriye ordusu üzerinde göründüğü kadar etkili mi?
Anton Mardasov | Suriye'de Rusya | Nis 22, 2020
Mısır-Türkiye dizi savaşına Mısır’ın fetva kurumu da katıldı
Shahira Amin | Sanat ve Eğlence | Şub 16, 2020
Hamas için seçim zamanı: Mısır mı İran mı?
Shlomi Eldar | Gazze | Oca 10, 2020
İran-Çin ortaklığı Orta Doğu için ne anlama geliyor?
Mohsen Shariatinia | Orta Doğu'da Çin | Kas 14, 2019
Rusya’yla Mısır arasında askeri ilişkiler güçleniyor
Anton Mardasov | Rus etkisi | Kas 7, 2019

Recent Podcasts

Featured Video