Irak'ın Nabzı

Ankara’nın PKK’ya yönelik planları Irak hükümetini zor durumda bırakıyor

By
p
Article Summary
Türkiye’nin Irak Kürdistanı’nda PKK yanlısı gruplara hava operasyonları düzenlemesi, ne Kürt milislerini bölgeden çıkarabilen ne de Türkiye’nin müdahalesini durdurabilen Irak hükümetini zor durumda bırakıyor. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.

BAĞDAT — Türk savaş uçaklarının 13 Aralık’ta Irak’ın Sincar ve Mahmur bölgelerini hedef alması PKK’yı yeniden ön plana çıkardı. Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan PKK’ya karşı Irak topraklarında kara harekâtı tehdidinde de bulunmuştu ve bilhassa bu tehdidin gerçekleşmesi halinde bölgedeki ilişkilerin nasıl şekilleneceği sorusu gündeme geliyor.

PKK’yı terör örgütü addeden Ankara, Saddam Hüseyin döneminde imzalanan anlaşma uyarınca PKK’yı Irak sınırının 40 kilometre derinliğinde takip edebiliyor.

Ancak Türkiye ne zaman Irak’ta askeri bir adım atsa Irak hükümeti tarafından kınanıyor. 14 Aralık’ta da Türkiye’nin Bağdat Büyükelçisi Irak Dışişleri Bakanlığı’na çağrıldı ve Irak hava sahasının “sıklıkla ihlal edilmesi” nedeniyle protesto notası verildi.

Türkiye’nin kuzey Irak’taki hava operasyonları, Erdoğan’ın kuzeydoğu Suriye’de ABD destekli Kürt güçlerine karşı harekât başlatma tehditleriyle eşzamanlı gelişti. Türkiye bundan önce İran’ın bu adıma onay verdiğini belirtmiş ve bu da Fırat’ın doğusunda İran, Rusya ve Türkiye’nin nüfuz paylaşımında anlaştığı yahut da Rusya’nın Türkiye’yi ABD’yle daha derin bir çatışmaya itmeye çalıştığı yorumlarına yol açmıştı.

Moskova bu arada Türkiye’yle bir değiş tokuş yapmayı amaçlıyor: Türkiye’nin Fırat’ın doğusunda harekât yapması karşılığında Soçi anlaşmasının bazı hükümlerinden feragat edip Suriye rejim güçlerine İdlib’de ilerleme imkânı vermek. Ankara’nın hedeflerine ulaşması için Sincar dâhil Irak sınırını emniyete alması gerekiyor. Sincar Türkiye’nin PKK uzantısı olarak gördüğü Suriye Demokratik Güçleri (SDG) ve Halk Savunma Birlikleri’nin (YPG) faal olduğu bir bölge.

PKK 16 Aralık’ta, sekiz PKK’lının ölümüyle sonuçlanan hava operasyonlarına misilleme olarak Türk topraklarında misilleme eylem tehdidinde bulundu. PKK üyesi Kawa Şeyhmus bombardımanların Türkiye’nin Irak ve Suriye’deki nüfuzunu genişletme planı çerçevesinde gerçekleştirildiğini öne sürdü ve Irak’ın kuzeyindeki bombardımanın Türk ordusunun Suriye topraklarındaki takviyeleriyle eşzamanlı geliştiğine dikkat çekti.

Türkiye’nin PKK ve onunla bağlantılı gruplara yönelik Suriye’deki hamlelerinin ABD güçleriyle çatışmaya yol açıp açmayacağı belli değil. İki NATO müttefiki arasındaki gerilim, Türkiye’nin haziranda imzalanan Menbiç anlaşmasına ABD’nin uymayacağı inancından kaynaklanıyor. Anlaşmada YPG ve SDG’nin Menbiç’ten çıkması öngörülüyordu ama belirlenen altı aylık sürede bu henüz gerçekleşmiş değil.

Türkiye, Irak ve Suriye’de PKK ve onunla bağlantılı gruplara karşı tavrını sertleştirmesinin ardından Washington’dan önemli tavizler elde edebilir. Irak’a girmemesi karşılığında PKK’yla mücadelede destek alabilir, YPG’nin Menbiç’ten çıkarılmasını ve burada yerel bir yönetim kurulmasını öngören yol haritasının uygulanmasında ilerleme kaydedebilir.

Ne var ki ABD’nin Türkiye’ye taviz vermesi de kolay değil. Washington'un Kürt gruplarını silahlandırıp Türk güçleriyle sürtüşmeleri önlemek için gözlem noktaları oluşturulacağı yönündeki açıklaması da bunu gösteriyordu. Türkiye ise planlarını gerçekleştirmek için Rusya ve İran’dan yararlanmayı tercih edebilir ve bu doğrultuda Rusya ve İran’ın İdlib’de ilerlemesine izin verebilir.

Başkan Donald Trump'ın 20 Aralık’ta açıkladığı ABD güçlerini Suriye’den kademeli olarak çekme ve İslam Devleti’ne karşı ortaklarla birlikte çalışmayı sürdürme kararı, Fırat’ın doğusuna yönelik olası Türk harekâtında Türkiye’yle karşı karşıya gelmemek için yapılmış taktiksel bir hamle olarak yorumlanabilir. ABD güçleri, Türk ordusu ile ABD destekli Kürt grupları arasında yaşanabilecek bir çatışmada, olup biteni kenardan izleme konumunda kalmaktansa çekilmeyi tercih ediyor. Trump yönetimi siyasi ve ekonomik baskıya başvurarak Türk harekâtını geciktirmeyi ve Suriye Kürdistanı’nı içeren kapsamlı bir çözüme ulaşmayı deneyebilir.

Öte yandan Kürt güçleri Suriye’den çekilecek olursa Irak’a ve özellikle PKK’nın etkili olduğu bölgelere yönelirler. Ancak Türkiye’nin PKK’ya yönelik askeri operasyonlarının sürmesi bekleniyor ve bu da Arap ve Kürt partilerini endişelendiriyor.

Iraklı Kürt Milletvekili Kawa Muhammed’e göre Türk operasyonlarında sivillerin katledilmesini önlemek için ülkedeki tüm resmi kurumlar Irak’ın egemenliğinin ihlaline tepki göstermeli.

Muhammed Al-Monitor’a şöyle konuştu: “Bu böyle devam ederse, bilhassa da bölgedeki duruma hükümet düzeyinde bir çözüm bulunmazsa, Ezidiler tarihi topraklarından koparılabilirler. Bölgesel ve iç çatışmaların ceremesini azınlıklar ve yaşadıkları bölgeler çekmemeli. Bu, uluslararası barış ve istikrarı tehdit eder.”

Görünen o ki Türk hükümeti Irak ve Suriye’deki Kürt bölgelerinde tarihsel hasımlarını ortadan kaldırmaya kararlı, özellikle de PKK’nın ilk kez Irak’ta Kandil’in uzağında ve Türk sınırına yakın bir bölge olan Sincar’da tutunmasının ve Suriye’de yaşanan muazzam değişimle özerklik elde edebilecek Kürt gruplarının ortaya çıkmasının ardından.

Ankara Suriye Kürdistanı’nda Kürt özerkliğine şiddetle karşı çıkıyor ve bu uğurda Beşar Esad rejiminin iktidarda kalmasını bile göze alıyor. Türk Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu 16 Aralık’taki açıklamasında BM himayesinde düzenlenen demokratik ve güvenilir bir seçimi kazanması hâlinde Esad’la iş birliği yapılabileceğini söyledi.

Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun

  • Güncellenmiş ve ödüllü Lobicilik Yazı Dizisi
  • Arşivlenmiş makaleler
  • Özel etkinlikler
  • Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin
  • Haftalık lobicilik bülteni
Bu bölümlerde bulundu: türk-kürt çatışması

Iraklı gazeteci yazar Omar Sattar siyasi konulara odaklanıyor. Siyaset bilimi mezunu olan Sattar, Irak ve Arap dünyasının çeşitli medya kuruluşlarında çalışmıştır.

 
x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept