Türkiye'nin Nabzı

Türkiye’de seçimin kaderini ekonomi belirleyecek

By
p
Article Summary
İki ayrı araştırmanın sonuçları, 31 Mart’ta yerel seçime gidecek Türkiye’de halkının birinci gündem maddesinin ekonomi, ikinci gündem maddesinin işsizlik olduğunu ortaya koydu.

Türkiye’de ABD ile temmuz ayında yaşanan kriz sonrası, döviz fiyatlarındaki artış halkın bir numaralı gündem maddesini ekonomi yaptı. Son günlerde yayımlanan iki kamuoyu yoklaması, Türkiye’de halkın en önemli sorun olarak birinci sırada ekonomiyi, ikinci sırada ise işsizliği gördüğünü ortaya koydu. Bu durum, 31 Mart’ta yerel seçimin kaderini ekonominin belirleyeceğine işaret ediyor.

Araştırmalar buna bağlı olarak 2002 yılından bu yana iktidarda olan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın partisi AKP’nin oylarının düşme eğiliminde olduğunu gösteriyor. Seçime, 2018’de ittifak yaptığı MHP ile birlikte girecek AKP’nin, halkın bu gündemini değiştirip değiştiremeyeceği ve oy kaybını MHP ile kapatıp kapatamayacağını seçim sonuçları gösterecek.

Piar Araştırma Şirketi tarafından yapılan “Ocak 2019 Siyasi Gündem” araştırmasında Türkiye'de en önemli sorunlar sıralaması, "ekonomi," "işsizlik" ve "Suriyeliler" olarak ortaya çıktı.

Araştırmada “Size göre Türkiye’nin en önemli sorunu nedir?” sorusu yöneltildi. Katılımcıların yüzde 34.5’i bu soruya “ekonomi” diye yanıt verdi. İkinci sırada, yüzde 14.6 ile “işsizlik” diyenler yer aldı. “Suriyeliler” yanıtı verenlerin yüzde 12.6’yla üçüncü sıraya yerleşmesi ise şaşırtıcı sonuçlardan biriydi.

Araştırmada, “Türkiye ekonomisinin kısa vadede normale döneceğini düşünüyor musunuz?” sorusuna, yüzde 58.9 “Hayır” karşılığını verdi. “Evet” diyenlerin oranı yüzde 26.4, “fikrim yok” diyenlerin oranı da yüzde 14.7'de kaldı.

Piar’ın aynı araştırmasında “Bu pazar milletvekili seçimi olsa hangi partiye oy verirsiniz?” sorusu, 2018’de yüzde 42.56 oy alan AKP’nin oy kaybına uğradığını ortaya koydu: Yüzde 13.8 olan “kararsız” oylar da dağıtıldıktan sonra AKP’nin oyları yüzde 35, CHP'nin yüzde 25.9, MHP'nin yüzde 13.6, İyi Parti'nin yüzde 12.1, HDP'nin yüzde 11 ve diğer partilerin de yüzde 2.4 olarak saptandı.

Bir başka araştırmada da benzer sonuçlar ortaya çıktı. Optimar Araştırma Şirketi Genel Müdürü Hilmi Daşdemir, 28 Aralık-3 Ocak tarihleri arasında yaptıkları araştırmanın sonuçlarını açıklarken ekonomideki sorunların seçmenin gündemindeki başlıca sorunlardan biri olduğuna işaret ederek şöyle dedi: "Elbette ekonomi de önemli bir faktör. Son rakamlara göre halkın yüzde 35’i için en önemli sorun ekonomi, yüzde 27'si için de en önemli problem işsizlik. Yani halkın yüzde 62'si için öncelik, ekonomi temelli sorunların çözümünde."

Optimar’ın araştırma sonuçları da AKP’nin oylarında düşme olduğunu gösterdi. Araştırmaya göre "31 Mart seçimlerinde hangi partiye oy vereceksiniz?" sorusuna, katılımcıların yüzde 32.5'i AKP, yüzde 20.4’ü CHP, yüzde 5.5’i İyi Parti, yüzde 5.4’ü MHP, yine yüzde 5.4’ü HDP yanıtını verdi. “Kararsızlar”ın bu araştırmaya göre oranı ise yüzde 27.

CHP Genel Başkan Yardımcısı ve eski Hazine Müsteşarı Faik Öztrak sonuçlara ilişkin Al-Monitor’a şöyle konuştu: “Halk ekonomideki sıkıntıyı pahalılık olarak yaşıyor. Mart seçiminde ekonomideki daralmanın seçmen tercihlerini etkilemesini bekliyoruz. Halkın iktidara sarı kart gösterme zamanı geldi.”

Öztrak seçime giderken iktidarın ekonomideki sorunları unutturma ve gündemi değiştirme çabası içinde olacağını da savunarak şöyle devam etti: “Gündemi değiştirmek için Doğu-Güneydoğu sınırında (Suriye sınırı) yapılacak operasyonlarla, ekonomiyi unutturma çabaları olacak. Bunun seçmenin bir bölümünü etkilemesi mümkün ama bu saatten sonra vatandaşın ekonomi gündemini değiştirebileceklerini zannetmiyorum. (...) İktidar bu aşamada insanların borcunu çevirebilmesi için borç bulmasını sağlamaya çalışıyor. AKP’nin bu kadar uzun süre iktidarda kalabilmesinin nedeni, dünyadaki dolar bolluğunun olduğu dönemi yakalamalarıydı, bunu değerlendirdiler. Ancak şimdi para güvenli limanlara dönüyor. Hatalarını gizlemeleri artık zor. (...) Aspirin veya pansuman tedbirlerle ekonomiyi seçime kadar taşımaya çalışacaklar.”

İyi Parti Genel Başkan Yardımcısı ve eski Merkez Bankası Başkanı Durmuş Yılmaz ise ekonominin sandığa ne ölçüde yansıyacağı konusunda belirsizlik olduğu görüşünde. Yılmaz Al-Monitor’s şöyle dedi: “Son 10 yılda kredi almak kolaylaştı. Köylerde bile kredi alanlar çoğaldı ve birbirlerine kefil oldular. Birinin ödeme güçlüğü çekmesi durumunda diğerinin de sıkıntıya gireceği çapraz bir bağlantı oluştu. Şimdi bu insanlar ne kadar sıkıntıda olurlarsa olsunlar, sistemin değişmesini istemeyebilirler. Sonunda zarar göreceklerini bile bile mevcut durumun devamından yana tavır alabilirler. Ama bunun dışında olan ve enflasyonunu yaşayan insanlar için durum farklı. Gelişmeler siyasi uyanışı getirebilir.”

Yılmaz iktidarın ÖTV-KDV indirimleri ve teşviklerle ekonomideki sorunları hafifletme çabasının ise 2001 krizine yol açan “günahların” tekrarı olduğunu belirterek, “Bunlar var olan sorunları öteleme çabaları. Ekonomideki sorunları daha da derinleştiriyor.” dedi.

HDP Grup Başkanvekili Ayhan Bilgen ise ekonomik sıkıntıların sandığa yansıyacağından emin. Bilgen Al-Monitor’a şöyle dedi: “Halkın en önemli sorununun ekonomi olduğu kesin. Bu, enflasyon, işsizlik, gelir dağılımında adaletsizlik, yolsuzluk başlıkları altında da olsa... İktidarın bunu örtme, algı operasyonlarıyla, dış politika gerilimleri, iç siyasette gerilim oluşturarak gündemi değiştirme çabaları var. Ama insanlar bunu yaşıyorlar. Bunun sandığa yansımama ihtimali yok. Seçime kadar sorunlar ötelenecek ve sonrasında ise IMF ve kemer sıkma politikaları gelecek. Bunları insanlar da görüyor.”

Kamuoyu araştırmalarının gösterdiği bir diğer nokta da toplumun öncelikli sorun sıralamasında yaşanan kayma. Araştırmalar kısa süre öncesine kadar kamuoyunun “terör”ü en öncelikli sorun olarak gördüğünü ortaya koyuyordu. Kadir Has Üniversitesi Türkiye Çalışmaları Merkezi tarafından 2017’de yapılan araştırmaya göre toplumun yüzde 29’u ülkenin en büyük sorununun “terör,” yüzde 18.1’i “FETÖ ile mücadele,” yüzde 17’si de işsizlik olduğunu düşünüyordu.

Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun

  • Güncellenmiş ve ödüllü Lobicilik Yazı Dizisi
  • Arşivlenmiş makaleler
  • Özel etkinlikler
  • Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin
  • Haftalık lobicilik bülteni
Bu bölümlerde bulundu: Türkiye ekonomisi, Türkiye seçimleri

Ayla Ganioglu is a Turkish journalist who began her career in 1982 at Yanki Magazine. She has worked as a parliamentary correspondent for the Turkish Daily News and The New Anatolian.

x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept