Filistin'in Nabzı

İsrail’in teleferik projesi: Kudüs’ü Yahudileştirmeye dönük yeni bir adım

By
p
Article Summary
Filistin yönetimi, İsrail’in Eski Kudüs’e teleferik bağlantısı yapma projesini Kudüs’ü Yahudileştirmeye dönük yeni bir adım olarak görürken uzmanlar kentin Arap toplumu açısından ciddi sonuçlar öngörüyor. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.

GAZZE ŞEHRİ, Gazze Şeridi — Filistin Turizm ve Tarihi Eserler Bakanlığı 8 Şubat’ta Eski Kudüs’te teleferik projesine onay veren İsrail hükümetini kınadı. Bakanlık teleferik projesini, Kudüs’ün tamamını İsrail egemenliğine almayı, kentin Arap dokusunu değiştirmeyi amaçlayan bir yerleşim ve Yahudileştirme projesi olarak görüyor.

Açıklamada şöyle denildi: “Kudüs’e havadan modern bir unsurun eklenmesi kentin uluslararası değer ve özgünlüğüne büyük zarar verecek. Proje, kentin kültürel yapısıyla, kadim dini ve kültürel boyutuyla bağdaşmıyor.” Açıklamada ayrıca projenin Kudüs’ün Silvan, El Tur ve Aslan Kapısı mahallelerinde tarihi surların yakınından geçtiği, Eski Kudüs’te istasyon yapımını içerdiği ve “Doğu Kudüs’teki çeşitli yerleşim ve Yahudileştirme projeleri arasında bağlantı kurduğu” belirtildi.

Filistin Dışişleri Bakanlığı da 30 Ocak’taki açıklamasında İsrail’in Doğu Kudüs’ü Yahudileştirmek, kentin hukuki ve tarihsel statüsünü değiştirmek için uğraştığını, teleferik güzergâhının Doğu Kudüs’ün yüzde 80’inden fazlasını etkilediğini belirtmişti. Projenin uluslararası hukuku ihlal ettiğini, UNESCO’nun tarihsel miras kararlarıyla bağdaşmadığını vurgulayan bakanlık, bu yerleşim projesini durdurmak için UNESCO’yu göreve çağırmıştı.

İsrail Ulusal Altyapı Komisyonu’nun 29 Ocak’ta onayladığı plana göre 1.4 kilometrelik teleferik hattı Batı Kudüs’teki Zeytin Dağı’nı Doğu Kudüs’teki El Burak Meydanı’na bağlayacak. Komisyon halkın ve kurumların itirazları için 60 gün süre tanıdı. Trafiğin yoğun olduğu saatlerde saatte 3 bin yolcunun taşınmasını amaçlayan projeye, yaklaşık 55 milyon dolarlık bir bütçe tahsis edildi.

Haaretz gazetesinin 29 Ocak tarihli haberine göre proje, Eski Kudüs çevresinde ve özellikle El Burak Meydanı bölgesindeki trafik sıkışıklığına çözüm olarak ortaya kondu. Eski Kudüs’ün silüetine zarar verecek projeye İsrail’deki çeşitli çevreler de karşı çıkıyor, özellikle projenin ekonomik faydası sorgulanıyor. Kültürel mirasın korunması için çalışan Emek Şaveh isimli sivil toplum örgütü projenin eylülde onay için komisyona sunulması üzerine tepki göstermiş ve Twitter’dan şu mesajı paylaşmıştı: “Kudüs Disneyland değildir. Kudüs’ün doğal zenginliği ve tarihsel mirası pazarlık konusu olamaz.”

Filistin Turizm Bakanlığı Tarihi Eserleri Koruma Dairesi Müdürü Salih Tavafşa Al-Monitor’a yaptığı açıklamada projenin onaylanmasını kınarken projeyle İsrail’in öne sürdüğü gibi turistik hedeflerin değil siyasi hedeflerin güdüldüğünü kaydetti. Teleferiğin kentin arkeolojik ve tarihsel simgelerini yok edeceğini söyleyen Tavafşa, İsrail’in 1967’deki işgalinden bu yana Kudüs’ü Yahudileştirmeye, kentin Arap dokusu ve tarihsel yapısını değiştirmeye çalıştığını vurguladı.

Eski Kudüs ve surlarının 1982’de UNESCO’nun Tehlikedeki Dünya Mirası Listesi’ne alındığını anımsatan Tavafşa, kentin doğal dokusunu etkileyecek projelerin uygulanamayacağını belirtti. Teleferik projesinin yıllardır gündemde olduğunu kaydeden Tavafşa, UNESCO’nun mayıs 2015’te aldığı kararla İsrail’in Doğu Kudüs’te teleferik yapımına ilişkin ilk onayını kınadığını, mayıs 2017 tarihli kararında ise İsrail’i Kudüs’te işgalci güç olarak tanımladığını belirtti.

Kentin statüsünü değiştirecek adım ve projelerin dayanaktan yoksun olduğunu vurgulayan Tavafşa, şöyle devam etti: “Uluslararası sözleşmelere göre işgalci devletlerin işgal ettikleri yerlerin yapısını değiştirecek adımlar atması yasak. Bu proje tarihi, kadim bir şehrin doğal yapısını bozacak, yok edecek.”

Tavaşa Filistin Turizm Bakanlığı’nın İsrail’e itirazda bulunmayacağını zira onu işgalci devlet addettiğini, dolayısıyla Kudüs’te proje uygulama yetkisini tanımadığı kaydetti. Bunun yerine uluslararası kurumlara başvurulacak ve başta UNESCO olmak üzere bu kurumlardan, İsrail uygulamaya geçmeden projenin durdurulması için acil adımlar talep edilecek.

Tavafşa “Projeye karşı geniş çaplı bir medya kampanyası için hazırlık yapıyoruz. Kudüs’te medeniyetimizi, tarihi mirasımızı korumak için tüm imkânlarımızı kullanacağız.” dedi.

Bakanlıkta dünya mirası dosyasının koordinatörü olan Ahmed El Racub’a göre teleferik Filistinlilere ait binaların üzerinden geçeceği için bazı binaların yıkılması gerekecek. Projede öngörülen 26 metre yüksekliğindeki 15 beton sütunun yapımı da Filistinlilere ait yeni arazilere el konulması anlamına gelecek. Bunun yanı sıra Filistinli aileler, projenin yaratacağı kirlilik ve diğer rahatsızlıklardan dolayı mağdur olacak.

Al-Monitor’a konuşan Racub projenin estetik, tarihsel, ekonomik, toplumsal ve siyasi açılardan önemli zararlar doğuracağını, kadim bir medeniyetin kültürel dokusu ve görünümünü bozacağını vurguladı. Bunun tehlikeli bir emsal oluşturacağını belirten Racub, dünyanın hiçbir yerinde tarihi bir kentin üzerinden teleferik geçmediğine dikkat çekti. Ayrıca, teleferiğin yaratacağı titreşimlerden binaların zarar görebileceğini söyledi.

Rajub’a göre İsrail bu projeyle turistlere Kudüs’ün Yahudi kimlikli bir kent olduğu algısını aşılamaya çalışacak. Zira teleferik hattıyla turistler Arap mahallelerinden yürüyerek geçmekten caydırılacak ve bu durum Filistin ekonomisini de olumsuz etkileyecek.

Rajub’a göre “Proje özellikle Kudüs’teki turist güzergâhını değiştirmeyi amaçlıyor. Turistlerin Arap mahallerini es geçerek İsrail’e yönlendirilmesi amaçlanıyor. Bundan Kudüs’ün Arap kesimindeki turizm de etkilenecek.”

Uluslararası Kudüs Merkezi Başkanı Hasan Hatır da Al-Monitor’a yaptığı değerlendirmede teleferik projesinin Batı Kudüs’ü Doğu Kudüs’e ve buradaki tarihi mekânlara bağlayarak yerleşim faaliyetlerini artırmayı hedeflediğini söyledi. Hatır’a göre yerleşimcilerin teleferikle ulaşım sağlaması, onların Arap mahallelerinde yerel halkla temas etmesini ve rahatsız edilmesini önleyecek ve neticede Kudüs’teki Yahudi varlığı güçlenecek.

Kudüs’e gelen turistlerin büyük çoğunluğunun İsrail’in işgalci devlet konumunun farkında olduğunu belirten Hatır, “Teleferiği sadece İsrailliler ve turistler kullanabileceği için proje coğrafi bir dengesizlik yaratabilir.” dedi.

Hatır’a göre UNESCO Kudüs’ün kimliğiyle, kültürel ve dini unsurlarıyla oynanmasına karşı kararlı bir tutum almalı, Filistin yönetimi ise hem İsrail nezdinde hem de uluslararası kurumlar nezdinde itirazda bulunmalı. Projeyi kınamakla yetinmenin somut sonuçlar almaktan uzak, zayıf bir tepki olduğunu vurgulayan Hatır, Kudüs halkının direncini pekiştirmek ve Kudüs’teki tüm paydaşları kapsayan uluslararası bir hareket başlatmak için planların yapılması ve bunlara kaynak ayrılması gerektiğini kaydetti.

Gazze Şeridi’ndeki Ümmet Üniversitesi’nde öğretim görevlisi olan İsrail uzmanı Memun Ebu Amir ise teleferik projesinin Doğu Kudüs’teki Arap toplumu için vahim sonuçlar doğuracağını düşünüyor. Al-Monitor’un sorularını yanıtlayan Ebu Amir’e göre İsrail’in projeyi onaylaması, kentin Arap mahalleleri üzerinde kontrol tesis etmesi anlamına geliyor. Projenin turizm sektörü dâhil kent ekonomisini etkileyeceğini kaydeden Ebu Amir, İsrail’de nisanda yapılacak genel seçimler öncesinde Likud önderliğindeki hükümetin puan kazanmaya çalıştığını öne sürdü.

Ebu Amir’e göre “Teleferik projesi İsrail’in, yerleşimcilerin güvenliğini sağlamak bahanesiyle Eski Kudüs’ün büyük bölümünü kontrol etmesine yol açacak. Kudüs halkına yeni güvenlik uygulamaları da dayatılabilir.”

Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun

  • Güncellenmiş ve ödüllü Lobicilik Yazı Dizisi
  • Arşivlenmiş makaleler
  • Özel etkinlikler
  • Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin
  • Haftalık lobicilik bülteni
Bu bölümlerde bulundu: israil filistin çatışması, Küdüs

Filistinli gazeteci Entsar Abu Jahal güncel konuları takip ediyor. Gazetecilik dalında yüksek lisans çalışmalarını sürdüren Abu Jahal, çeşitli Filistin ve Arap dergilerine ve yerel kanallara çalışıyor.

x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept