Irak’ın İD tutuklularıyla imtihanı

Fransa, İslam Devleti militanlarının hem Irak’ta yargılanması hem de ülke kanunlarına rağmen idam cezasına çarptırılmaması için Bağdat’a baskı yapıyor. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.

al-monitor Süleymaniye’deki cezaevinde tutuklu olan bir İD militanının hücre parmaklıklarına tutanan eli, 15 Şubat 2017 Photo by REUTERS/Zohra Bensemra.
Mustafa Saadoun

Mustafa Saadoun

@SaadoonMustafa

İşlenmiş konular

İslam Devleti

May 17, 2019

Irak, İslam Devleti’yle mücadele sorununu büyük ölçüde çözdü şimdi sırada pek çoğu Irak’ta mahkemeye çıkarılmayı bekleyen binlerce cihatçının ne olacağı sorusu var.

Irak’ta İD saflarında savaşan binlerce tutuklu var. Dahası, Bağdat’tan, Suriyeli Kürtlerin elinde olan yaklaşık bin yabancı örgüt militanını da ülkeye alması isteniyor, bu yönde uluslararası baskı yapılıyor. Bu tutukluları, vatandaşı oldukları 50 farklı ülkeye göndermek yerine topluca Irak’a göndermek daha makul bir çözüm addediliyor.

Örneğin Fransa kendi vatandaşı olan örgüt militanlarının ülkeye geri dönmesini istemiyor. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, çoğu idam cezasına çarptırılacak olsa da duruşmaların Irak’ta görülmesi gerektiğini savunuyor. İD militanlarının ekseriyeti Irak makamları tarafından idamla cezalandırılıyor. 1977’de idam cezasını kaldıran Fransa ise Irak’ta geçen yıl ocak ayında yargılanan iki radikal dinci Fransız militanının idamla cezalandırılması halinde sürece müdahil olacağı tehdidinde bulunmuştu. Fakat Macron yine de İD savaşçılarının yakalandıkları ülkede, yani Suriye veya Irak’ta yargılanmaları gerektiğinde ısrarcı.

Irak yargısından bir kaynağın Al-Monitor’a verdiği bilgiye göre birkaç hafta önce Suriye Demokratik Güçleri (SDG) tarafından Suriye’de yakalanan bir grup Fransız İD militanı, yakında Irak’ta mahkemeye çıkarılacak. Kaynak şu an 10 olan tutuklu sayısının ileride artabileceğine dikkat çekiyor.

Irak Stratejik Çalışmalar Grubu’nun Başkanı Vatik El Haşimi’ye göre Cumhurbaşkanı Berham Salih de duruşmaların Irak’ta yapılmasından yana. Al-Monitor’a konuşan Vatik Bağdat’ın asıl endişesinin yaklaşık bin tutukludan kaynaklanacak mali yük olduğunu ve Irak’ın bu masraflar için yabancı devletlerden 2 milyar dolarlık destek istediğini belirtiyor.

Iraklı yetkililer ise İD militanlarıyla dolup taşan cezaevlerinin terör örgütleri için bir militan devşirme yuvasına dönüşmesinden endişe ediyorlar.

İD’in Irak hapishanelerinde yeniden canlanmasından korktuğunu söyleyen eski Milletvekili Rezzan Şeyh Al-Monitor’a şunları aktarıyor: “Cezaevlerimizin hâlihazırda zaten bir sürü sorunu var. Bunlar bir ıslah evi vazifesi görmüyorlar. Bu nedenle kolaylıkla yeni bir terör örgütü ortaya çıkabilir. Bu yüzden Irak bu konuda bir anlaşmaya yanaşmamalı.”

Al-Monitor’un edindiği bilgilere göre Irak’ın kapasitesinin üzerinde çalışan cezaevi ve gözaltı merkezlerinde hâlihazırda yüzde 120’lik bir doluluk söz konusu. Ülke, Fransa ya da diğer Avrupa ülkelerinin talep ettiği uluslararası standartları karşılayacak yeni cezaevlerine sahip değil.

El Nahran Stratejik Çalışmalar Merkezi’nin araştırmacılarından Hişam El Haşimi de Irak hapishanelerinin çok yakında Bucca Kampı benzeri bir terör yuvasına dönüşebileceği kanısında.

Haşimi Al-Monitor’a şöyle diyor: “Yabancı İD savaşçılarının Irak’ta barınması ülkenin menfaatine değil. Tutuklulara idam cezası verilmesi Irak’ı uluslararası insan hakları kuruluşlarıyla karşı karşıya getirecek. Onları cezaevlerinde barındırmak ise faaliyetlerini sürdürmelerine imkân tanıyacak.”

Uluslararası Af Örgütü’nün Irak ofisinden Rezav Salihi’nin Al-Monitor’a yaptığı açıklama da bu kaygıyı doğrular nitelikte: “Görüştüğümüz çok sayıda aile, erkek akrabalarının Bucca Kampı’na girdikten sonra İD’e katıldığını anlattılar.”

Fransız hükümeti şu an Irak yargısının bağımsızlığını sorgulayan ve idam cezasına karşı çıkan basın ve insan hakları kuruluşlarının hedefinde. Yani Fransa hem Fransız vatandaşlarının Irak’ta barındırılmasını hem de Macron’un tutukluların idam edilmemesi için Bağdat’a baskı yapmasını istiyor. Salihi şöyle diyor: “Son yıllardaki emsaller çoğunun büyük ihtimalle idamla cezalandırılacağını gösteriyor. Irak idam cezasına en çok başvuran ülkelerin başında geliyor. Resmi makamlar terör suçlarına karşı çoğu zaman idama başvuruyor.”

Cumhurbaşkanı Salih’in Paris ziyareti sırasında yaptığı açıklama da insan hakları örgütlerinin kaygılarında haklı olduğunu ortaya koyuyor. Salih 25 Şubat’taki ziyaretinde tutukluların “Irak kanunlarına göre yargılanacaklarını” vurgulamıştı.

Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun
  • Arşivlenmiş makaleler
  • Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin
  • Özel etkinlikler
  • Sadece davet brifingi

Recommended Articles

Suriyeli Kürtler yeni bir tehlikeyle karşı karşıya: Petrol kirliliği
Dan Wilkofsky | Petrol ve gaz | Haz 30, 2020
Pentagon: Kürt kontrolündeki Arapların hoşnutsuzluğu Şam ve Moskova’ya yarıyor
Jared Szuba | Suriye çatışması | May 15, 2020
Türkiye ile Suriye’deki Kürt yönetimi arasında su kavgası
Amberin Zaman | | Mar 5, 2020
Washington SDG’ye ayrılan bütçeyi kısıyor
Jack Detsch | Donald Trump | Şub 20, 2020
SDG İD’li tutukluları niçin serbest bırakıyor?
Khaled al-Khateb | Suriye çatışması | Şub 11, 2020

Recent Podcasts

Featured Video

More from  Irak'ın Nabzı

al-monitor
Irak Kürdistanı Suriyeli Kürtlere gönderilen insani yardımları engelliyor mu?
Amberin Zaman | Koronavirüs | Nis 22, 2020
al-monitor
Gorani lehçesini yaşatmak isteyen öğretmen Kuran’ı Kürtçeye çevirdi
Dana Taib Menmy | Tehlike altındaki diller | Oca 31, 2020
al-monitor
Türkiye Irak’ta PKK bağlantılı Ezidi milisleri vurdu
Saad Salloum | Ezidiler | Oca 24, 2020
al-monitor
Mühendis’in ardından Haşdi Şabi’yi neler bekliyor?
Mustafa Saadoun | | Oca 21, 2020