Türk Lirası, Suriye muhalefetini kurtarabilir mi?

Suriye Lirası dolar karşısında hızla değer kaybederken, Suriye Geçici Hükümeti kontrolü altındaki bölgelerde kullanılan para birimini değiştirerek Türk Lirası’na geçme kararı aldı. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.

al-monitor Kapalı Çarşı’da elindeki banknotları sayan bir esnaf, İstanbul, 29 Mart 2019 Photo by REUTERS/Murad Sezer.

Ara 18, 2019

HALEP, Suriye — Suriye Lirası’nda yaşanan hızlı değer kaybı ülkenin Özgür Suriye Ordusu (ÖSO) kontrolünde bulunan kuzey bölgelerinde Türk Lirası’na geçilmesine yönelik önerileri yeniden gündeme taşıdı.

Muhaliflere bağlı Suriye Geçici Hükümet, 9 Aralık’ta bir adım daha atarak bu konuda bir sempozyum düzenledi. Azez’deki Uluslararası Şam Üniversitesi’nde düzenlenen sempozyuma Geçici Hükümet’in Ekonomi ve Maliye Bakanı Abdül Hakim El Masri ile üniversitenin ekonomi bölümü başkanı Maruf El Kalaf da katıldı. 

Girişimler, Suriye Lirası’nın kara borsada dolar ve diğer yabancı para birimleri karşısında yaşadığı büyük değer kaybı ve akabindeki büyük ekonomik kriz ile gıda fiyatlarındaki sıçrama üzerine başladı. 

Suriye Lirası’nın 1 Aralık’ta dolar karşısında daha da değer kaybederek kurun 950 bandına ulaşması üzerine Geçici Hükümet lideri Abdurrahman Mustafa 8 Aralık’ta para birimi değişikliğine gidileceğini açıkladı. Hükümetin vatandaşın alım gücünü korumak için piyasaya 5, 10 ve 20 TL’lik banknotlar süreceğini belirten Mustafa, böylelikle paranın ve malın değerinin korunacağını, günlük alışverişlerin kolaylaşacağını belirtti. 

Halep’in kuzeyindeki Azez’in yerel meclisi de 2 Aralık’ta Suriye Lirası’ndaki değer kaybı nedeniyle altın ticaretinde Türk Lirası kullanma kararı aldıklarını açıkladı. Zira bölgedeki döviz büroları dolar ticaretini durdurmuş durumda. Yerel meclisin basınla ilişkiler sorumlusu Nesim Zeki Ebu Faruk kararı Al-Monitor’a şöyle açıkladı: “Altın ticaretinde Suriye parası yerine Türk Lirası kullanma kararı Suriye Lirası’nın dolar karşısında yaşadığı büyük düşüşün ardından alındı. Buradaki yerel işletmelerin başka bir para birimine geçmesi normal.”

Masri de Al-Monitor’a şunları aktardı: “Suriye Lirası’nın değiştirilmesi elzem çünkü değer kaybı ÖSO bölgesindeki insanların birikimlerini eritiyor, satın alma gücünü düşürüyor. Suriye rejimi pazara Suriye Lirası sürdü ve bu da Suriye Lirası’nın diğer para birimleri karşısında değer kaybetmesine, enflasyona ve fiyatların yükselmesine yol açtı.”

Masri şöyle devam etti: “Yakında 1 doların değeri 2 bin Suriye Lirası’nı bulabilir. Suriye Lirası yerine Türk Lirası’nı tercih etmemizin sebebi ulusal para biriminin istikrarsızlığı ve değişkenliği. Suriye Lirası hâlihazırda yüzde 95 değer kaybetmiş durumda. Yoksul kesim büyük zarar görüyor. Suriye rejimine yönelik ekonomik yaptırımlar orta sınıfı ortadan kaldırdı. Nüfusun çoğu yoksulluk sınırının altında yaşıyor. Çok az zengin insan kaldı. Geçici Hükümet’in para biriminde değişikliğe gitmesi de bu kapsamda verilmiş bir karar. (...) ÖSO’nun kontrolündeki bölgelerde çalışan pek çok insan zaten maaşlarını dolar ya da Türk Lirası olarak alıyorlar ki bu da geçiş sürecini kolaylaştıran bir unsur. Geçici Hükümet çalışanları, akademisyenler, öğretmenler, doktorlar, polisler ve ÖSO üyeleri maaşlarını Türk Lirası olarak alıyorlar. Bu parayı, Suriye Lirası’na çevirdiklerinde ise büyük bir kayıpları oluyor.” Türkiye, güney sınırlarında Kürt Halk Savunma Birlikleri’ne karşı koymak için ÖSO’ya bağlı kurum ve kuruluşları destekliyor. 

Masri, ÖSO kontrolündeki bölgelerde ABD Doları ve Türk Lirası açısından likidite sorunu yaşandığı için geçiş döneminde bazı zorluklar yaşanabileceğini de belirtirken “Suriye rejimi ile ticaret faaliyetleri hâlen sürüyor ve ortada ne para politikasını belirleyecek bir merkez bankası ne de döviz bürolarını denetleyecek bir yapı var. Ancak ÖSO kontrolündeki Suriyeliler bu kararın önemini ve bunun başarılı bir adım olacağını kavramış durumdalar” diye konuştu.

Halep’in kuzeydoğusunda bulunan El Bab’da insan hakları aktivisti olan Mahir Savah’a göre ise para birimi değişikliği yoksul kesime daha çok zarar verebilir: “Ben bu değişikliğe karşıyım, çünkü büyük bir risk alıyoruz. Yoksul ve düşük gelirli insanlar bu değişim nedeniyle daha beter bir duruma düşebilirler.” 

Azezli aktivist İbrahim El Tadfi ise değişimi destekliyor: “Suriye Lirası yerine Türk Lirası’na geçiş artık şart oldu. (...) Türkiye, Suriye’nin kuzeyinde ÖSO’nun en büyük ticari ortağı. Türk Lirası’na geçişle ÖSO bölgesinin de parası korunmuş olur.” 

Suriye Lirası kullanmanın dolaylı olarak Suriye rejimine fayda sağladığını da belirten Tadfi, şöyle devam etti: “Bence Türkiye de bu adımı destekliyor, çünkü Halep bölgesindeki çalışanların maaşları zaten Türk Lirası olarak ödeniyor.”

Azez’deki bir döviz bürosunda çalışan Mahmut Vahab da Al-Monitor’a şunları aktardı: “ÖSO bölgelerinde Türk Lirası’na geçişi destekliyorum. Türk Lirası daha istikrarlı bir para, böylelikle halkın satın alma gücü korunur, gıda fiyatlarındaki artış durur."

Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun
  • Arşivlenmiş makaleler
  • Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin
  • Özel etkinlikler
  • Sadece davet brifingi

Recommended Articles

Suriye’de ‘TL bölgesi’ hayal mi gerçek mi?
Fehim Taştekin | Suriye çatışması | Haz 15, 2020
Ekonomik kriz erken seçimi zorluyor
Mustafa Sönmez | Türkiye ekonomisi | Haz 15, 2020
ABD’nin Suriye yaptırımları Kürt müttefiklerini de tehdit ediyor
Jared Szuba | ekonomi ve ticaret | Haz 9, 2020
Putin’in yeni Suriye temsilcisi ataması ne anlama geliyor?
Anton Mardasov | Suriye'de Rusya | May 28, 2020
Pentagon: Kürt kontrolündeki Arapların hoşnutsuzluğu Şam ve Moskova’ya yarıyor
Jared Szuba | Suriye çatışması | May 15, 2020

Recent Podcasts

Featured Video