Suudi Arabistan Libya’da vites yükseltiyor

Türkiye’nin Libya Ulusal Mutabakat Hükümeti’ne (UMH) verdiği askeri desteğe karşı çıkan Suudi Arabistan’ın, UMH ile savaşan General Halife Hefter’e mali destek verdiği bildiriliyor. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.

al-monitor Suudi Kralı Selman Bin Abdülaziz El Suud, Riyad’daki sarayında Libyalı General Halife Hefter ile birlikte, 27 Mart 2019 Photo by Bandar Algaloud/Courtesy of Saudi Royal Court via REUTERS.

Şub 24, 2020

Libya Ulusal Ordusu Lideri General Halife Hefter’e desteğini artıran Suudi Arabistan, krizin çözümünde nüfuzlu bir aktör olmak için vites yükseltti. Türkiye’nin BM tarafından tanınan Ulusal Mutabakat Hükümeti’ni (UMH) desteklemek için ülkeye Suriye’den paralı asker göndermek de dahil Libya’ya artan müdahaleleri Suudi Krallığı’nı ve Birleşik Arap Emirlikleri’ni endişelendiriyor.

Suudi Arabistan’ın artan çabaları hem diplomatik hem de askeri alanda kendini gösteriyor. Cezayir Dışişleri Bakanı Sabri Bukadum’un Libya’daki barış sürecini görüşmek üzere 13 Ocak’ta Riyad’a gerçekleştirdiği ziyaretin ardından Suudi Arabistan’ın BM Daimi Temsilcisi Abdullah El Muallami de 18 Ocak’ta Libya’nın BM nezdindeki temsilcisi Tahir El Sunni ile bir araya geldi. Fransız Le Monde gazetesi 24 Ocak’ta Riyad’ın Hefter güçlerine askeri destek veren özel Rus şirketi Wagner’e mali yardım sağladığını yazdı. 

Suudi Dışişleri Bakanlığı doğrudan Le Monde’a cevap vermese de bu haberin ardından yaptığı açıklamada krallığın Libya’ya dönük çabalarının siyasi çözüme odaklandığını vurguladı. Suudi yetkililer krallığın “bölgesel krizlerde benimsediği ihtiyat, sukûnet ve diyalog” prensipleri doğrultusunda “Libya’daki taraflara eşit mesafede” durulduğunu sık sık dile getiriyorlar. Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Adil El Cübeyir de hem Hefter hem de UMH lideri Feyyaz El Serrac ile barışçıl çözümün önemine dair temaslarının sürdüğünü söyledi.

Suudi Arabistan’ın yeni hamleleri ilk etaptaki Hefter’e örtük destek politikasından ve diplomatik sürece mesafeli duruşundan bir sapmaya işaret ediyor. BAE, Hefter’in Trablus’a karşı başlattığı harekâtın başından bu yana Libya Ulusal Ordusu’na askeri teçhizat sağlayıp, çözüm müzakerelerinde faal rol oynarken, Suudi Arabistan daha düşük profilli bir Libya politikası izliyordu. Gerçi Hefter’in Trablus operasyonundan önce Libya Ulusal Ordusu’na on milyonlarca dolarlık mali yardım sözü verdiği de basına yansıyan iddialar arasında.

Suudi Arabistan’ın Libya politikasını daha iddialı bir zemine taşıması Türkiye’nin UMH’yi desteklemek için başlattığı askeri müdahaleye karşı bir misilleme ve iç savaş kurbanı ülkede uzun vadeli bir diplomatik nüfuz kazanma çabası olarak yorumlanabilir. Riyad, Türkiye’nin UMH’ye desteğini ve Doğu Akdeniz’deki petrol arama faaliyetlerini eş zamanlı olarak hızlandırmasını bölgenin istikrarına tehdit olarak görüyor. Bu doğrultuda, hem Arap dünyasındaki başlıca müttefiklerinden Mısır ile dayanışma içinde olduğunu hem de Türkiye’nin hamlelerine itirazını ortaya koymak için Hefter ile bağlarını güçlendiriyor.

Al-Monitor’a konuşan Suudi-Amerikan İlişkiler Komitesi’nin kurucusu Selman El Ensari, krallığın “Türkiye’nin Arap ülkelerinin içişlerine karışmasından rahatsızlık duyduğu muhakkak” derken, Riyad-Hefter yakınlaşmasını, Hefter’in birlikleri ülke topraklarının “yüzde 90’ından fazlasını kontrol ediyor ve ülkenin demokratik yollarla seçilmiş parlamenterleri tarafından destekleniyor” sözleriyle yorumluyor.

Riyad merkezli siyasi analist Hamdan El Şehri ise Arap ülkesi olmayan Türkiye’den medet uman Serrac’ın aksine, Hefter’in Suudi Arabistan, Mısır ve BAE gibi Arap ülkelerinden destek istediğine dikkat çekiyor. Al-Monitor’a konuşan Şehri, Riyad’ın ulusdaş bir Arap ülkesine yardım çabalarının, İran’ın Yemen ve Suriye’ye müdahalelerine karşı itirazlarıyla parallel olduğuna dikkat çekiyor. 

Suudi Arabistan, Libya Ulusal Ordusu ile Wagner’e sağladığı söylenen mali desteğin yanı sıra Türkiye’nin Libya müdahalesini gayri meşru göstermek için diplomasi ve basını da faal olarak kullanıyor. 

Suudi Dışişleri Bakanlığı 4 Ocak’ta Türkiye’nin Libya’daki eylemlerinin “uluslararası egemenlik haklarının ihlâli olduğunu” açıklarken, Dünya İslam Örgütü de 9 Ocak’ta Türkiye’nin UMH’ye destek bahanesiyle Libya’yı işgal etmeye çalıştığını öne sürdü.

Muallami de 23 Ocak’taki BM Güvenlik Konseyi konuşmasında isim vermeden Türkiye’yi eleştirerek “Yabancı güçlerin Libya krizine müdahalesi ülkeye radikal savaşçıların girmesine yol açıyor” dedi. Büyükelçi, BM’yi Libya’nın toprak bütünlüğünü korumaya çağırdı. 

Bu söylemi destekleyen Suudi basını da Ankara’nın eylemlerinin olumsuz sonuçlarına vurgu yapıyor. Suudi Arabistan’ın El Şarkul Evsat gazetesi 4 Şubat’ta Türkiye’nin silah ve savaşçı transferlerinin Libya’nın batı limanlarında ticareti olumsuz etkilediğini yazdı. 

Haberlerde Türkiye’nin Libya’daki eylemleri İran’ın Suriye’ye müdahalesine benzetiliyor. Riyad Uluslararası İran Çalışmaları Enstitüsü Başkanı Muhammed El Sulami Türkiye’nin yeni-Osmanlıcı hırslarla Libya’ya paralı asker taşımasının İran’ın Suriye savaşında Şii vekilleri kullanmasına benzediğini yazdı. Eski El Şarkul Evsat Genel Yayın Yönetmeni Selman El Dosari de Türkiye’nin Libya’da İran’ın milis yöntemini klonladığını iddia etti.

Öte yandan, Suudi Arabistan’ın Türkiye’nin askeri müdahalesi üzerine Hefter’e desteği artırması kimi Libyalı ve Türk uzmanlarda endişelere yol açıyor. Bu endişe, Suudi Arabistan ile Hefter safında savaşan selefi Medhali hareketinden kaynaklanıyor. TRT World Araştırma Merkezi’nin güvenlik uzmanlarından Tankut Oztas Riyad’ın Libya’da jeopolitik bir aktör olmak için Medhali hareketi üyeleri ile Mısrata’daki Selefi gruplar arasında ittifak kurma çabalarına dikkat çekiyor. 

BAE, hâlen Hefter’in Arap dünyasındaki en tepe müttefiki olsa da Suudi Arabistan da Libya Ulusal Ordusu’na verdiği mali destek ve Türk müdahalesine itirazlarıyla son haftalarda profilini yükseltmeye başladı. Türkiye’nin askeri müdahaleyi genişletmesi durumunda Riyad’ın da Hefter güçlerine desteğini ve Batılı ortaklarına Ankara’yı dizginlemeleri için baskıyı artırması muhtemel. Suudi Arabistan, Türkiye’nin İdlib’de başlattığı müdahalenin Libya’daki hırslarını geri plana iteceğini umarken, Riyad’ın Türkiye karşıtı stratejisinin ne denli verimli olacağı muamma.

Recommended Articles

ABD: Rus jetlerinin Libya’ya gelişi NATO için tehdit işareti
Jared Szuba | Libya’daki çatışma | May 26, 2020
Türkiye hapsolduğu çemberi kırabilir mi?
Fehim Taştekin | Savunma ve güvenlik iş birliği | May 23, 2020
Libya Erdoğan’ın yüzünü güldürüyor mu?
Fehim Taştekin | Libya’daki çatışma | May 18, 2020
Libya: Rusya Hefter’den desteğini çekiyor mu?
Kirill Semenov | Libya’daki çatışma | May 13, 2020
Rapor: Suriye Milli Ordusu Libya’ya çocuk askerler gönderiyor
Amberin Zaman | Libya’daki çatışma | May 8, 2020

Recent Podcasts

Featured Video

More from  Gulf

al-monitor
Türkiye’nin Suriye hamlesi Körfez’i derinden etkileyebilir
Samuel Ramani | | Eki 22, 2019
al-monitor
Husilerin artan saldırı kapasitesi Suudi Arabistan’ı zorluyor
Ammar al-Ashwal | Yemen Savaşı | Tem 8, 2019
al-monitor
Suudiler İran konusunda ABD’yi hayal kırıklığına mı uğratacak?
Bruce Riedel | Muhammed bin Selman | May 9, 2019
al-monitor
BAE Suriyeli Kürtler üzerinden Türkiye’yi sıkıştırmaya çalışıyor
Samuel Ramani | Türkiye-Körfez ilişkileri | Şub 25, 2019