Türkiye’nin Senegal açılımına Mısır’dan karşı hamle

Türkiye’nin Batı Afrika’daki artan nüfuzundan rahatsız olan Mısır ve BAE, bölgenin kapısı olan Senegal’de yatırımlarını artırarak karşı hamle yapmaya çalışıyorlar.

al-monitor Senegal’in başkenti Dakar’da Dışişleri Bakanlığı binası, 18 Eylül 2018  Photo by Photo by SEYLLOU/AFP via Getty Images.

İşlenmiş konular

investments, cairo, west africa, senegal, water, mevlut cavusoglu, recep tayyip erdogan, khalifa hifter

Oca 12, 2021

KAHİRE — Mısır parlamentosunun Afrika İşleri Komisyonu 5 Ocak’ta yaptığı açıklamada Senegal’e ziyaret düzenleyeceğini, tarım ve altyapı projelerinde ikili işbirliğini, karşılıklı yatırımların artırılmasını görüşeceğini duyurdu. 

Komisyon üyesi May Mahmud konuya ilişkin basın bildirisinde parlamentonun “Afrika ülkeleri ile tarihsel kardeşlik ilişkilerine” büyük önem atfettiğini belirterek, “Mısır Afrika’nın tam kalbindedir ve Afrika halklarını destekleme konusunda kimse Mısır’ın tarihsel rolünü etkileyemez” dedi.

Mısır son dönemde Senegal’le her alanda yakınlaşmaya çalışıyor. Mısır’ın Dakar Büyükelçisi Nuha Kadir 2 Aralık’ta Senegal Su ve Hıfzıssıhha Bakanı Serigne Mbaye Thiam ile bir araya gelerek su ve hıfzıssıhha alanında ikili işbirliğini, Mısırlı iş insanları için yatırım imkânlarını görüştü. 

Büyükelçi Kadir 19 Ekim’de de Senegal Ticaret, Sanayi ve Tarım Odası Başkanı Abdullah Sau tarafından kabul edilmişti. Senegal-Mısır İş Konseyi Başkanı Halid Mikati’nin de hazır bulunduğu görüşmede, tekstil, inşaat malzemeleri, halı ve mobilya gibi ürünler başta olmak üzere ikili ticaretin artırılması ele alındı. Ayrıca Senegal’deki turizm ve güneş enerjisi sektörlerine Mısır’dan daha fazla yatırım yapılması konuşuldu.

Kendisi de pilot olan Mısır Sivil Havacılık Bakanı Muhammed Manar ise 30 Eylül’de Senegal Büyükelçisi Elie C. Bay ile Kahire’de yaptığı görüşmede hava taşımacılığında işbirliğini ele aldı. Bakan, eğitim, altyapı, havalimanı bakım ve yönetimi gibi konularda Senegal’e destek vermeye hazır olduklarını söyledi. Ayrıca, Kahire ile Dakar arasında doğrudan uçuş imkânları görüşüldü.

Mısır tüm bu adımları, Türkiye Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu’nun 11 Eylül’deki Senegal ziyaretinin ardından attı. 

Senegal’e resmi ziyaret gerçekleştiren ilk Türk dışişleri bakanı olan Çavuşoğlu, Dakar’da Türk Büyükelçiliği’nin yeni binasının temelini attı. Bakan basın toplantısında ise Senegal’le ticari ilişkilerin, Senegal’de faaliyet gösteren Türk şirketlerinin hızla artmakta olduğunu belirtti. 

Senegal Dışişleri Bakanı Amadou Ba da “Türkiye’yle ticaret hacmini 400 milyon dolara çıkarmak istiyoruz. Bu bizim ortak hedefimiz” dedi.

El Ahram Siyasi ve Stratejik Çalışmalar Merkezi’nde Afrika programını yöneten Amani El Tavil, Al-Monitor’a yaptığı değerlendirmede Türkiye’nin 2020 yılında Batı Afrika ülkeleriyle ve bilhassa Senegal’le ilişkilerini güçlendirmek için yoğun çaba harcadığını, insani yardım sağladığını, ekonomik, siyasi ve toplumsal alanlarda işbirliği anlaşmaları imzaladığını, Senegal’i etkisi altına almaya çalıştığını belirtti. 

Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da Ocak 2020’de Senegal’e resmi ziyaret gerçekleştirmişti. Erdoğan, Senegalli mevkidaşı Macky Sall ile düzenlediği ortak basın toplantısında Senegal’le “köklü tarihi ve kültürel bağları” vurgulayarak “Ortak geçmişimizden ilham alarak geleceği inşa etmeyi hedefliyoruz. (...) İş adamlarımız Senegal'e daha fazla hizmet için tüm fırsatları değerlendirmeye hazırdır” dedi. Ekonomi ve ticaret alanında yedi anlaşmanın imzalandığını söyleyen Erdoğan, turizm ve savunma alanlarında da ikili işbirliğinin artırılacağını belirtti.

Sall ise “Türk şirketlerinin Senegal’de Blaise Diagne Uluslararası Havalimanı, Dakar Uluslararası Kongre Merkezi, Spor Sarayı, demiryolu yapımı gibi altyapı ve kalkınma projelerinde önemli rol oynandığını” vurguladı. Türkiye’nin Senegal’e daima destek olduğunu söyleyen Sall, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Senegal’in dostu olduğunu, ikili ilişkiler ve işbirliğinin son yıllarda derinleştiğini belirtti. 

Türk Kızılayı da Senegal’in koronavirüs salgınıyla mücadelesine destek olarak 31 Aralık’ta Dakar’da maske ve dezenfektan dağıttığını duyurdu. 

Amani El Tavil’e göre “Türkiye’nin artan adımları, Mısır ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi bazı ülkelerde Ankara’nın bölgesel emelleri konusunda endişe yaratıyor. Kahire ve Abu Dabi, Türkiye’nin Batı Afrika’da tutunma çabalarını engellemeye çalışacaklardır.”

BAE merkezli Dubai Ports World şirketi 23 Aralık’ta Senegal’in Ndayane bölgesinde bir derin su limanının inşası için Senegal hükümetiyle sözleşme imzaladığını duyurdu. Yatırımların iki aşamada gerçekleşeceğini belirten şirket, birinci aşamada 837 milyon dolar, ikinci aşamada 290 milyar dolar olmak üzere yatırım tutarının 1 milyar 127 milyon dolara ulaşacağını belirtti. Şirketin CEO’su Sultan Ahmed Bin Sulayem’e göre anlaşma şirketin Batı Afrika’daki varlığını gücendirecek. 

Amani El Tavil, Türkiye’nin Senegal kapısından Batı Afrika’ya girişini engelleme çabalarını şöyle yorumladı: “Bölgenin ağır topları olan Mısır ve BAE bölgede oluşan tehlikelerin farkındalar. Türkiye’nin emellerini bastırabileceklerini ama bertaraf edemeyeceklerini düşünüyorum. Türkiye Senegal’de büyük yatırımlar yaptı, ülkede güçlü bir varlık tesis etmiş durumda.”

Senegal Dışişleri Bakanı’nın geçen eylüldeki açıklamasına göre 2008’de 15 milyon dolar olan Senegal-Türkiye ticaret hacmi, 2019’da 250 milyon dolara ulaştı.

Mısır Dışişleri Bakanı’nın eski Afrika danışmanı Mona Ömer’e göre Mısır’ın korkusu, Doğu Afrika’nın kapısı olan ve Mısır’ın fiilen varlık göstermediği Somali’de varlık tesis eden Türkiye’nin aynı senaryoyu Senegal’de tekrar etmesi. Ömer, Mısır’ın Batı Afrika bölgesini ihmal ettiğini, Nil havzasındaki ülkelere de ancak son yıllarda odaklandığını, bunun da Türkiye’nin bölgede tutunmasına zemin hazırladığını savundu. 

Türkiye Eylül 2017’de Somali’nin başkenti Mogadişu’nun güneyinde askeri üs açtı. Üç askeri okulun ve başka tesislerin yer aldığı üs, yurt dışındaki en büyük Türk askeri eğitim merkezi olarak anılıyor. Üste yaklaşık bin 500 Somali askerine eğitim veriliyor.

Ömer, Erdoğan’ın Senegal’i sadece doğal kaynakları zengin bir ülke olarak değil, Libya’yı çevreleme aracı olarak da gördüğünü, Batı Afrika’daki nüfuz alanları üzerinden Libya’daki siyasi ve ekonomik çıkarlarını korumaya çalıştığını düşünüyor. 

Türkiye’nin, doğu Libya’ya hâkim olan General Halife Hafter güçlerine karşı Trablus merkezli Ulusal Mutabakat Hükümeti’ne verdiği destek, uluslararası tepkilere neden olmuştu.

Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun
  • Arşivlenmiş makaleler
  • Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin
  • Özel etkinlikler
  • Sadece davet brifingi

Recent Podcasts

Featured Video

More from  Mısır'ın Nabzı

al-monitor
Mısır’da Kuran ayetlerini okul kitaplarından çıkarma planı tepki topluyor
A correspondent in Egypt | Eğitim | Şub 27, 2021
al-monitor
Türkiye’yle serbest ticaret anlaşması Mısır’da tepki topluyor
Hagar Hosny | ekonomi ve ticaret | Şub 9, 2021
al-monitor
Mısır’dan Türkiye’ye ‘apolitik’ göç dalgası
Azza Guergues | | Ara 1, 2020
al-monitor
Kızıldeniz’de Türkiye’ye karşı Mısır-Sudan-İsrail ittifakı mı oluşuyor?
Khalid Hassan | denizcilik stratejisi | Kas 20, 2020