Türkiye’yle serbest ticaret anlaşması Mısır’da tepki topluyor

Türkiye ve Mısır’ın 15 sene önce imzaladıkları serbest ticaret anlaşması, Türkiye’nin lehine işlediği gerekçesiyle Mısır’da eleştiri oklarının hedefinde.

al-monitor İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) Genel Sekreteri İyad Bin Emin Medeni (solda), Mısır Dışişleri Bakanı Semih Şükrü (ortada) ve Türkiye Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu 14 Nisan 2016’da İstanbul Kongre Merkezi’nde düzenlenen 13. İİT zirvesinde.  Photo by Photo by Sebnem Coskun/AFP via Getty Images.
Hagar Hosny

Hagar Hosny

@HagarHosny

İşlenmiş konular

ekonomi ve ticaret

Şub 9, 2021

KAHİRE — Mısır Ticaret ve Sanayi Bakanı Nevin Camia’nın da katıldığı 2 Şubat’taki parlamento oturumunda Sanayi Komisyonu üyesi Hafız Ümran, Mısır’ın aleyhine işlediği gerekçesiyle Türkiye’yle serbest ticaret anlaşmasının gözden geçirilmesi için çağrıda bulundu.

Mısırlı vekil şöyle konuştu: “Türk malları Mısır’a ‘sıfır gümrük’ anlaşması uyarınca giriyor. Türk ihracatçıları Mısır pazarına üretim maliyetinin altında fiyatlarla mal satabilsin diye Türkiye’den yaklaşık yüzde 19 oranında ihracat desteği alıyorlar. Bu da Mısır sanayisini rekabet gücü bakımından olumsuz etkiliyor.”

Türkiye ve Mısır’ın 27 Aralık 2005’te imzaladıkları serbest ticaret anlaşması 1 Mart 2007’de yürürlüğe girmişti. Anlaşma, yürürlük tarihinden itibaren 12 yıl içerisinde iki ülke arasında serbest ticaret bölgesinin kurulmasını amaçlıyordu. 

Mısır Devlet Enformasyon Servisi’nin web sitesine göre anlaşma, iki taraf arasındaki ekonomik işbirliğinin artırılıp güçlendirilmesini, ticaretteki engel ve kısıtlamaların kaldırılmasını, Türk yatırımcılarının Mısır ekonomisine güveni pekiştirilerek Mısır’da yatırım yapmaya teşvik edilmesini öngörüyordu. Anlaşmanın bir diğer amacı, Mısır mallarının Türkiye ve Avrupa pazarlarına girişini kolaylaştırmak idi.

Anlaşmanın yürürlüğe girmesinden bu yana iki ülke arasında mal ticaretine uygulanan tüm gümrük vergileri kaldırıldı. Mısır Ticaret ve Sanayi Bakanlığı’nın web sitesinde yer alan anlaşma metnine göre taraflar ithalata eş etkili vergiler veya yeni kısıtlamalar uygulayamaz.

Anlaşmanın 2020 yılının sonunda sona ermesi bekleniyordu. Tarafların tamam veya devam demek için değerlendirmelerini sürdürdüğü düşünülüyor. Ancak iki taraf da henüz somut bir adım atmış değil. Bu arada Mısır’da anlaşmanın uzatılacağından endişe duyanlar var.

Kahire Ayn Şam Üniversitesi’nde iktisat profesörü olan Yaman El Hamaki konuyla ilgili Al-Monitor’a şöyle konuştu: “Bir anlaşma değerlendirilirken, anlaşma süresince ortaya çıkan ekonomik göstergeleri ve ticaret dengesini incelemek gerekir. İki ülke arasındaki ticaret dengesi açıkça Türkiye’nin lehine. Türkiye bu anlaşmadan Mısır’a göre daha fazla yarar sağlıyor. Bunun nedeni, Mısır’daki yerli sanayinin Türk ürünleriyle rekabet edememesi. Bunu mesela Mısır’da çok rağbet gören Türkiye’den ithal beyaz eşyada görüyoruz.”

Hamaki’ye göre Mısır, ticari göstergeleri değerlendirerek açıklarını kapatmaya ve anlaşmayı, daha fazla ekonomik yarar sağlayacak şekilde uygulamaya çalışabilir.

Türkiye’nin Kahire’deki maslahatgüzarı Mustafa Kemalettin Eruygur’un açıklamalarına göre Mısır’la Türkiye arasındaki siyasi gerilimlere rağmen ikili ticaret hacmi 2018’da rekor seviyeye ulaştı. Türk-Mısır İşadamları Derneği ile Türk Kültür Merkezi’nin Mayıs 2019’da düzenledikleri etkinlikte konuşan Eruygur, ikili ticaret hacminin 2018’de 5.24 milyar dolara ulaştığını, Türkiye’nin Mısır’a ihracatının 2017’ye göre yüzde 29,4 artarak 3 milyar doları aştığını, Mısır’dan ithalatının ise yüzde 9,68 artarak 2.19 milyar dolara yükseldiğini söylemişti. 

Bağımsız bir kuruluş olan El Ahram Siyasi ve Stratejik Çalışmalar Merkezi’nin Türkiye uzmanı Beşir Abdül Fettah Al-Monitor’a şu değerlendirmede bulundu: “Ülkeler, serbest ticaret anlaşmalarını kendi aralarındaki ticaret kısıtlamalarını kaldırmak için imzalar ve bu anlaşmalar, ihracatçılara sağlanan avantajlar nedeniyle genellikle üretim ve ihracat kapasitesi daha büyük olan ülkeye daha çok fayda, daha çok kazanç sağlar. Avrupa Birliği ile ortaklığından dolayı Türkiye’nin üretim ve ihracat kapasitesi Mısır’ınkinden büyük. Türkiye’nin sanayi yapılanmasından bahsetmiyorum bile. O da bu anlaşmada kazanç dengesini Türkiye lehine çeviriyor. Dolayısıyla Türkiye’yle olan anlaşmayı gözden geçirme çağrıları, daha ziyade son yıllarda kötüye giden siyasi ilişkilerle bağlantılı.”

Müslüman Kardeşler kökenli Mısır Cumhurbaşkanı Muhammed Mursi’nin 2013’te iktidardan indirilmesi, Mısır-Türkiye siyasi ilişkilerinde büyük gerilimlere neden oldu. Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan Mısır’daki olayları “askeri darbe” olarak tanımladı.

Son dönemlerde ise Türkiye’nin Doğu Akdeniz’de Mısır’la deniz sınırı komşusu olan Yunanistan ve Kıbrıs’ın sınırları yakınında gaz aramakta ısrar etmesi ve Mısır’ın buna tepki göstermesi gerilimin artmasına neden oldu. Dahası Türk ordusu ve Türkiye bağlantılı silahlı milisler, Mısır’ın batı komşusu Libya’da Ulusal Mutabakat Hükümeti’ne destek verirken, Mısır karşıt cepheyi, Halife Hafter önderliğindeki Libya Ulusal Ordusu’nu destekledi. 

Mısır parlamentosunda İktisat Komisyonu üyesi olan Basant Fehmi Al-Monitor’a yaptığı açıklamada “Hiçbir ticari anlaşma tümüyle bir tarafa faydalı, diğerine zararlı olamaz” dedi. Fehmi’ye göre Türkiye-Mısır anlaşmasıyla ilgili değerlendirmeler, siyasi mülahazalar ve duygusallıktan uzak bilimsel bir yaklaşımla yapılmalı. 

Vekil sözlerini şöyle tamamladı: “Genel anlamda anlaşmada sorun yok. Bazı hususların değiştirilmesi gerektiğine inananlar, anlaşmanın bütününe halel getirmeden bu değişiklikleri ayrıntılı bir şekilde ortaya koymalı."

Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun
  • Arşivlenmiş makaleler
  • Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin
  • Özel etkinlikler
  • Sadece davet brifingi

Recommended Articles

İstanbul ekonomisinde hızlı gerileme
Mustafa Sönmez | Türkiye ekonomisi | Mar 10, 2021
Dış borç ve cari açık için 200 milyar dolar aranıyor
Mustafa Sönmez | Türkiye ekonomisi | Şub 19, 2021
Türkiye'nin risk notu düşüşte ama artabilir de
Mustafa Sönmez | | Şub 10, 2021
Vergide adaletsizlik tırmanıyor
Mustafa Sönmez | | Şub 4, 2021
Devlet açıkları büyüyor, borçlar tırmanıyor
Mustafa Sönmez | | Oca 21, 2021

Recent Podcasts

Featured Video