Suriye’nin kuzeydoğusunda Kürtçe müfredat krizi büyüyor

Suriye’nin kuzeydoğusunda Kürtlerin öncülüğündeki özerk idare Kürtçe eğitim müfredatını takip etmeyen okullara ceza keserek, öğretmenlerini tutukluyor.

al-monitor Suriye’nin kuzeydoğusunda bulunan Kürt çoğunluklu Kamışlı’daki bir kütüphanede kitap okuyan bir Kürt kız çocuğu, 11 Ocak 2017 Photo by Photo by Delil Souleiman/AFP via Getty Images..

Şub 25, 2021

Suriye’nin kuzeydoğusunda Kürtlerin öncülüğündeki Suriye Demokratik Güçleri’nin (SDG) kontrolünde bulunan bölgelerdeki devlet okulları ve özel okullarda Kürtçe müfredat çabalarının ters tepmesinin ardından bölgedeki eğitim krizi büyüyor.

Kürtlerin çoğunlukta olduğu bölgelerde Kürtçe eğitimi 2012’de, Suriye rejim güçlerinin bu bölgelerden çekilmesiyle başladı. Öğrencilerin Kürtçe öğrenmesi için önce küçük okullar açıldı ardından da okul müfredatlarına dilin temel kurallarını öğreten Kürtçe dersleri eklendi.

2013’te Suriye’nin kuzeydoğusunda ilan edilen Kuzey ve Doğu Suriye Özerk İdaresi’ni takiben kurulan idari yapılar kapsamında 2014’te merkezi Eğitim Müdürlüğü açıldı. Eğitim Müdürlüğü 2016’da ilköğretim öğrencilerine Kürtçe eğitimi vermek üzere 2 bin 600 öğretmen eğitti ve okullarda Suriye rejim müfredatını yasaklayarak Kürtçe müfredat uygulanmasını kararlaştırdı.

Ancak pek çok özel okulun yanı sıra öğretmenlerle öğrenciler de Kürtçe müfredatı reddediyorlar. Birçok kişi eğitimine devam edebilmek için SDG kontrolündeki bölgelerden ayrılmak zorunda kalıyor.

Eğitim Müdürlüğü’nün Cezire teşkilatı 14 Aralık 2020’de Cezire için alınan Kürtçe eğitim kararına dayanarak Kamışlı’da karara uymayan ve Arapça eğitim vermeye devam eden 18 özel okula dava açtı. 12 Haziran 2017 tarihli bu karar, Arapça eğitime devam eden okullara 1 milyon Suriye lirası (2 bin 157 dolar) ceza kesilmesini, okul yetkililerinin tutuklanmasını ve üst üste iki cezanın ardından okulların kapatılmasını öngörüyor.

SDG’ye bağlı özerk idarenin kontrolünde bulunan Haseke, Kamışlı ve Deyrizor’da bulunan özel okullarda da rejim müfredatını uygulamaya devam eden onlarca eğitimci tutuklandı. Gözaltılar sırasında yakalanan birçok öğrenci sonradan serbest bırakılırken öğretmenlerin tutukluluk halleri sürüyor.

SDG’ye bağlı merkezi eğitim müdürlüğü Al-Monitor’un konuya ilişkin sorularını yanıtsız bıraktı.

Bir öğretmen ise misillemeden korktuğu için isminin açıklanmasını istemeyerek Al-Monitor’a şunları aktardı: “Özerk idare Kürtçe eğitimi zorunlu hale getirdikten sonra pek çok aile çocuklarını özel eğitim kurumlarına ya da Suriye devletine bağlı devlet okullara kaydettirmeye başladı. Zira rejim müfredatı ülkede resmen tanınan tek müfredat ve Kürtçe müfredatın tanınırlığı yok. Bu da öğrencilerin eğitim hayatlarını baltalıyor.”

Öğretmen şöyle devam etti: “Hem Kürt hem de Arap öğrenciler resmi Arapça müfredatın takip edilmesi gerektiği konusunda hemfikir. Böylelikle mezun olduktan sonra SDG’nin kontrol alanı dışındaki üniversitelere kayıt yaptırabilecekler. Özerk idarenin ısrarını gözden geçirmesi ve öğrencilerin eğitimlerine devam etmelerine izin vermesi elzem. (…) Ben Suriye hükümetinin müfredatını uygulayan özel bir okulda çalışıyorum. Bölgedeki öğrencilerin çoğunluğu da özerk idareye bağlı okullar yerine bu müfredatı uygulayan özel okulları tercih ediyor. Zira özerk idareye bağlı okullar yeterli donanıma sahip değiller. Eğitimci kadroları yetkin değil; özerk idareye sadık kadrolar. Bu okullarda öğretilen müfredat PKK lideri Abdullah Öcalan tarafından düzenlenmiş bir müfredat. Özerk idaredeki yetkililer de kendi çocuklarını özel okullara gönderiyorlar çünkü bölgedeki en iyi okullar bunlar.”

Bölgede yaşayan bir veli de isminin açıklanmaması kaydıyla Al-Monitor’a şöyle konuştu: “Silahlı gruplar bölgeyi ele geçirince okullarda ve eğitim müfredatında rejimle bağlantılı her şeyi tasfiye ettiler. İslam Devleti 2014’ün başında bölgeyi ele geçirdiğinde eğitim sistemi tamamen ortadan kalkmış ve yerini İD vaizlerinin camilerde öldürmeyi, kafirliği anlatan dini eğitimleri almıştı. Kontrol SDG’ye geçince öğrenciler bu sefer Kürt Demokratik Birlik Partisi [PYD] ideolojisini öğrenmeye mecbur kaldılar. Bu da yeni sorunlara yol açtı. Bu eğitim öğrencilerin geleceğini teminat altına almıyor. Suriye rejimi Kürtçe müfredatı tanımıyor. Dolayısıyla karar burada yaşayan toplumun gerçekleriyle örtüşmüyor.” 

Veli şöyle devam etti: “Buradaki veliler çocuklarının, bilhassa da üniversiteye gitmeye hazırlanan lise öğrencilerinin geleceklerinden gerçekten endişeliler. Lise diploması Şam’daki Eğitim Bakanlığı’nca veriliyor. Dahası, Kürt çocukların çoğunluğu da Kürtçe eğitim veren okullar yerine özel okullara ya da rejim kontrolündeki güvenlik bölgelerinde bulunan devlet okullarına gidiyorlar. Bu devlet okullarının bir kısmı depolardan bozma okullar ve her sınıfta 100 öğrenci bulunuyor. Bu durum koronavirüs salgınında akıllıca bir şey değil.”

Tüm bunlar pek çok veliyi bilhassa da üniversite sınavlarına hazırlanan lise çağındaki öğrenci velilerini çocuklarını rejim kontrolündeki bölgelerde bulunan okullara kaydettirmeye zorluyor. Al-Monitor’a konuşan veli de “Ben oğlumu Şam’a götürerek oradaki bir okula yazdırdım. Okul hem çok pahalı hem de doğal olarak orada olmasından endişeliyiz. Ancak başka çaremiz yok” diyor.

Suriye’nin doğusunda karara karşı çıkan öğretmenler ise SDG’nin eğitimcilerin taleplerine kulak tıkamasını protesto etmek için 21 Şubat’ta genel greve başladılar. Öğretmenler özerk idareden özel okullara uygulanan cezalara son verilmesini, tutuklanan öğretmenlerin serbest bırakılmasını, eğitim sektörünün desteklenmesini ve eğitimcilerin maaşlarına zam yapılmasını istiyorlar.

Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun
  • Arşivlenmiş makaleler
  • Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin
  • Özel etkinlikler
  • Sadece davet brifingi

Recommended Articles

Suriyeli muhalifler: SDG yakıt taşıyan araçlara bubi tuzağı döşüyor
Mohammed Hardan | Devlet dışı silahlı unsurlar | Mar 6, 2021
Mısır’da Kuran ayetlerini okul kitaplarından çıkarma planı tepki topluyor
A correspondent in Egypt | Eğitim | Şub 27, 2021
Deyrizor: SDG’nin zorunlu askerlik uygulaması geçim sıkıntısını artırıyor
Dan Wilkofsky | Suriye çatışması | Şub 22, 2021
Suriyeli Kürtler niçin ‘ekmek krizi’ yaşıyor?
William Christou | Suriye çatışması | Şub 10, 2021
Suriyeli Kürtler Türkiye’nin su kesintilerine karşı alternatif kaynak arayışında
Akhin Ahmed | Su sorunları | Ara 30, 2020

Recent Podcasts

Featured Video